كه به معناى تعقل است ، مسلما در افراد انسانى مختلف بوده و عقيدهء اتحاد تعقل در انسانها ادعايى است كه روش عقلانى آدميان خود به خود تكذيب كنندهء آن است و معتزله نبايد از اين اختلاف بترسند كه مبادا نسبت ظلم به خدا داده شود ، زيرا به مقتضاى آيهء .
« لا يكلف الله نفسا الا وسعها » .
ملاك ارزش و فضيلت انسانى به انجام آن تكليف است كه شايستهء استعداد عقلانى و نيروى عضلانى اوست .
بدان جهت كه اين مبحث يكى از با اهميتترين مباحث انسانى است ، لذا ما با نظر به تمام ابيات كه جلال الدين از دفتر اول مثنوى تا دفتر ششم در بارهء عقل و عقول و عاقل و معقول سروده است ، وارد اين مبحث مىشويم .
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 198
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١٩٨