هامش
داشته باشد كه او را از دنيا دور دارد ، زبانى راستگو و امانتدارى آشكارى داشته باشد .
مضمون اين خبر براى صحابه و تابعان و به ويژه براى اولاد پاكش پنهان نبوده است و به يقين مىدانستهاند كه على ( ع ) پس از رسول اكرم ( ص ) حاكم دين است ، و اين حقيقت را نپوشاندهاند مگر صحابهء منافقى به دليل نفاقشان و نيز به دليل اين كه بعضىشان طمع در رياست داشتهاند » .
علّامهء بياضى در « الصراط المستقيم » 1 / 80 - 82 مىگويد :
« تعيين قاضى با گزينش به اتّفاق ، صحيح نيست و به طريق اولى گزينش امامت عظمى از طريق گزينش التزاما صحيح نخواهد بود و اگر امامت با بيعت جايز است قضا به طريق اولى جايز خواهد بود ، و از آن جا كه امام ، خليفهء خدا و خليفهء رسول اوست پس چگونه به وسيلهء بيعت مردم با او ثابت مىشود در حالى كه نصّ براى او ترك مىگردد ، و نيز جايز نيست پيش از نظر به كتابى كه «تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ» است گزينش صورت پذيرد و آن را از كتاب بازستانند .
پس چون امّت را يافتيم كه به دو عقيدهء مختلف شهرت يافتند : گروهى معتقد شدند كه على ، امام است بنا به نصّ پيامبر و گروه ديگر معتقد شدند كه امام ، ابو بكر است بنا به گزينش امّت ، و هر دو گروه در اين همداستانند كه خليفه نمىتواند در كار امّت سستى ورزد پس :
اينك گوييم : آيا خدا برگزيدهاى دارد كه او را بر خلقش مقدّم دارد ؟ اين دو گروه گويند : آرى ، زيرا خداوند مىفرمايد :وَ رَبُّكَ يَخْلُقُ ما يَشاءُ وَ يَخْتارُ ما كانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ[ قصص / 68 ؛ ] .
و ما مىگوييم : برگزيدگان خدا چه كسانى هستند ؟ اين دو گروه اجماع دارند در اين كه برگزيدگان خدا پرهيزگارانند ، به دليل آيهء :إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ[ حجرات / 13 ؛ ] .
و ما مىگوييم : آيا در ميان پرهيزگاران برگزيدگانى هستند ؟ اين هر دو گروه اجماع دارند كه اين عدّه ، همان مجاهدانند به دليل آيهء :وَ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجاهِدِينَ[ نساء / 4 ؛ ] .
و ما مىگوييم : آيا در ميان مجاهدان ، برگزيدگانى هستند ؟ هر دو گروه اجماع دارند كه ايشان ، همان پيشكسوتان هستند به دليل آيهء «لا يَسْتَوِي مِنْكُمْ مَنْ أَنْفَقَ مِنْ قَبْلِ الْفَتْحِ» [ حديث / 10 ] .
و ما مىگوييم : آيا در ميان پيش كسوتان ، برگزيدگانى هستند ؟ اين هر دو گروه اجماع دارند در اين كه اين برگزيدگان ، كسانى هستند كه در برابر دشمنان دين خدا دشمنى بيشترى دارند به دليل آيهء :فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ[ زلزال / 7 ؛ ] .