تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 82

به كنه آن ره برد ، هر چند كه معماى سر نوشتش در آن نهفته بود . » ( 1 ) « آرى ، ما مىتوانيم با گوش معنى ، صداى خدايان را بشنويم و از راه روح خودمان كه زادهء آنهاست به انديشهء پنهانشان پى ببريم ، زيرا كه بنا به عقيده بسيارى از عرفا ، خدايان به كشل مايند ، هر چند كه برخى نيز درين باره تناقض گويى مىكنند . » ( 2 ) « از خانه‌اى كه در كنار جاده دارم ، به شاه راه بزرگ زندگى مىنگرم . مردانى را مىبينم كه با حرارت اميد پيوسته رو به جلو دارند و شتابان به راه خويش مىروند ، مردانى دگر را نيز مىبينم كه از تلاش زندگى فرسوده‌اند و پاى پيش رفتن ندارند . اما من ، به لبخندها و اشكهاى اين هر دو با يك نظر مىنگرم ، زيرا كه مىدانم همهء آنها اجزايى از يك طرح بسيار بزرگترند ، بگذاريد در خانهء خود در كنار جادهء زندگى كنم و دوست مردمان باشم . » ( 3 ) « به همهء مردمى كه در كوچه ها و بازارها مشغول خريد لباسند ، يا در دكانهاىبقالان و عطاران ايستاده‌اند ، همهء آنهايى كه به افتخار قهرمانان كف مىزنند يا در مجالس بزم به هم شيرينى پرتاب مىكنند و كلاه هاى شاخ دار به سر مىگذارند . . . به همهء اينها نگاه كن و آن گاه به من بگو : در كداميك از اين سوداها « عشاق » مغبونند ؟ بگو : كداميك از اينها بيشتر از عاشقان ، چيزى با خود بدرون گور شرد ، بدرون خاك تيره مىبرند » ( 4 ) « اگر مرا آرزوى عمرى دراز باشد ، براى همين است كه بتوانم اين پريشانى تب آلود جوانى را با آرامش پيرى معاوضه كنم ، و آن وقت با خود بگويم كه با اين حساب ، آرامش عميق گرو بايد چقدر كاملتر و دل پذيرتر از جملهء لذاتى باشد كه