مىكشيدند كه روزى فرا رسد كه بتوانند تحولاتى را كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در زندگانى فردى و اجتماعى مردم ايجاد كرده بود ، راكد كرده ، و به عقب بر گردانند .
اينان همان منافقان بودند كه در قرآن مجيد در 37 مورد ، وجود و آثار آنان را در پيرامون پيامبر اكرم گوشزد مىكند . اين گونه افراد در همهء دورانها و پيرامون همهء رهبران الهى و راد مردان وجود داشتهاند .
نوع دوم - اخلالگران بىهدف :
اينان ظاهر و صورت موافق به عظماى تاريخ نشان نمىدادند و مخالفتى هم كه عنوان مبارزه داشته باشد ابراز نمىكردند ، ولى آنان عظمت مردان بزرگ را درك نمىكردند يا پيش رفت ، بلكه وجود آن عظما را نمىتوانستند تحمل كنند ، چنان كه شب پرگان وصل آفتاب را نمىخواهند .
اگر درست دقت كنيم ، اين گونه مردم ، اخلالگران ناخود آگاهى هستند كه حقيقت عظماى انسانهاى بزرگ ، با روشن شدن تدريجى هدفهايشان ، آنها را به پرتگاه نيستى روانه مىسازد .
كاروان راد مردان در رهگذر خود به سوى آيندهء درخشان ، بسير خود ادامه مىدهد و از وجود اين دو نوع مردم پليد ( منافقين و اخلالگران بىهدف ) جز خاكسترى در بيابان بىسر و ته تاريخشان باقى نمىگذارد . تقابل و مواجههء عظماى بشريت با دو دستهء فوق نيز با نظر به شرايط زمان و محيط بر دو نوع اساسى تقسيم مىگردد :
نوع يكم - مبارزهء مستقيم : هدف فعاليت و حركات انسانهاى بزرگ ريشه كن فساد و جانوران مفسد است كه در هر دوره و محيط ضرورت اولى دارد ، در آن هنگام كه محيط و شرايط اجازه بدهد و انسان بزرگ به مانع قوىتر دچار نشود به تصفيهء پيرامون خود مىپردازد .
اين اصل را در رفتار على عليه السلام با معاويه و خوارج مشاهده كردهايم .
نوع دوم - مبارزهء غير مستقيم : وقتى كه شرايط و عوامل محيط اجازهء