آنان دعا مىخوانند ، اما دعايشان سرمايهء اصلى خود را از آيهء : « وَأَنْ لَيْسَ لِلإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى . وَأَنَّ سَعْيَه سَوْفَ يُرى 53 : 39 - 40 . » ( 1 ) ( نيست براى انسان مگر كوشش و عمل او . به طور حتم نتيجهء سعى و عمل خود او ديده خواهد شد ) . نيايش براى اين انسانهاى الهى سه هدف بزرگ دارد . هدف يكم - اين كه خداوندا براى من كه تكامل مادى و معنوى را در اين زندگانى منظور كردهام ، آگاهى عطا فرماى تا بتوانم علل محاسبه نشدهء رويدادها را كه از هر سو مرا احاطه كردهاند به حساب در آورم و هر چه بتوانم موانع را از پيش پايم بر دارم و مقتضيات را انجام بدهم و اگر توانايى به تشخيص مزبور نداشته باشم ، نعمت عظماى تسليم به مشيت را چراغ راه زندگانىام فرماى تا خلا و خللى در حيات محبوبم به وجود نيايد . هدف دوم - نيرو گرفتن از ما وراى طبيعت و بهره بردارى از آن . هدف سوم - در تماس نهادن بىنهايت كوچك با بىنهايت بزرگ است كه براى بشر هشيار ما فوق تمام آرمانها و ايده آلها است . با اين تماس شگفت انگيز است كه جهان برون و درون ، ماده و معنى هماهنگ مىگردد .
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 216
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢١٦
آنان كه زمزمه هاى فوق ، لبان حياتشان را شاداب مىسازد ، نيايش را وسيلهء فرار از قانون علت و معلول و گريز از نظم و ترتيب نواميس جهان هستى قرار نمىدهند ، بدان جهت كه به خوبى دريافتهاند كه خداوند بزرگ ، اين جهان با عظمت را براى كوشش و حركت و تلاش آفريده است ، خود را از اين هدف بزرگ كنار نمىكشند كه تا در گردابهاى جهل و اضطراب روحى غوطه ور شوند . آنان به خوبى دريافتهاند كه ما آدميان مطابق مشيت الهى :
موجيم كه آرامش ما در عدم ماست
ما زندهء آنيم كه آرام نگيريم
هامش
( 1 ) سوره النجم ، آيهء 39 . .