تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 63

- بسيار خوب ، وقتى كه كسانى هستند كه حس تاثير خارجى ندارند مىتوان باور كرد كه اشخاصى هم هستند كه حس تأثير و احساس درونى ندارند . بنا بر اين اگر كسى وجود خدا را انكار كند توان گفت كه روحا مجذوم است . » ( 1 ) [ در گفتگو با سنگتراش ( كلو دهوت ) ] : چرا خدا را رحيم و مهربان مىدانيد ؟ براى اين كه هر كس رحيم و مهربان باشد ما او را دوست مىداريم ، پس اگر خدا رحيم و مهربان نبود او را دوست نمىداشتيم . » ( 2 ) [ در سؤال از كلودهوت ] : « بنا بر اين مىبينيد كه كار دنيا به زعم منكرين خداوند بر عكس و فكر مردم مغشوش است ، زيرا مردمان خداوند را بد قلمداد نمىكنند مگر وقتى كه زياده از حد دچار مشقت شوند و انصاف را از دست بدهند و اميدى به خداوند نداشته باشند . اما اين بد گويى و شكايت فقط از ميان لبها خارج مىشود و گوينده بلا فاصله در دل مىكوشد كه آن گفته ها را قبل از آن كه به پيشگاه الهى برسد باز گرداند » . ( 3 ) [ جواب دادن كلودهوت ] : « من تحصيل كافى ندارم تا بتوانم كمال اين وجود نامريى را درك كنم و انديشهء خود را در بحر جلالت او مستغرق سازم . همانطور كه اين سنگهاى ناصاف سياه از قدرت آفتاب جز اين كه در وقت تابش اشعهء آن گرم مىشوند چيزى درك نمىكنند ، من هم از وجود خدا جز آن چه با نظر صداقت و سادگى خود مىبينم هيچ چيز استنباط نمىكنم . بديهى است اگر يكى از اين سنگها بيكى از آينه هاى صيقلى و درخشان قصر شما تبديل مىيافت انوار بيشترى از خورشيد كسب مىكرد و عظمت بيشترى از