تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 410

جلال الدين مىتواند مطابق وجدان و منطق اسلامى چنين بگويد : اگر معبد آن مسجد است كه : « أُسِّسَ عَلَى اَلتَّقْوى 9 : 108 . . . » ( 1 ) ( بنيانش بر تقواى الهى استوار است ) . اگر معبدى است كه مانند يك دستگاه بصرى براى نظاره به بىنهايت نصب شده است . اگر معبدى است كه تمام مشخصات و خصوصيات نيرومند و ناتوان و سياه و سفيد و كوچك و بزرگ و دانا و نادان در آن جا لغو مىشود و مىريزد و دردها و درمانهاى خود را بميان مىگذارند و آن گاه به منزلهء يك روح شكوفان رهسپار پيشگاه الهى مىشوند ، چنين معبد عين حقيقت است نه مجاز ، اين معبد عين پيشگاه الهى است نه يك ساختمان تيره و تاريكى كه از چند آجر و مشتى گل بنا شده باشد . چنان كه درون مردان الهى هم آن گاه كه خالى از بت پرستى و خود ستايى و هوى و هوس است ، گوشه‌اى است از بارگاه جلال و جمال الهى ، نه يك مركز اوهام و خيالات و نه يك راه محدود و تاريك به سوى خدا . اين معبد است كه ما آدميان را به سوى مربيان الهى رهنمون مىگردد ، آن درون پاك مربيان الهى است كه ما را به معابد حقيقى رهنمون مىشود .