ستون دوم - مصلحين نوابغ و خردمند و گروه هاى زيادى به عنوان پيروان در پشت سرشان . ( 1 ) به جز اين دو ستون بقيهء مردم جوامع همان موجودات هستند كه از خاك بر مىآيند و چند صباحى روى خاك مىلولند و سپس به سوى همان خاك بر مىگردند كه سر از آن بيرون آورده بودند . اما جديت و هياهوى ستون اول كه پيامبران و پيروانشان هستند ، جاى ترديد نيست كه قيافهء اينان در جستجوى هدف خود جدىترين قيافه ها است كه براى يك انسان قابل تصور مىباشد ، زيرا آنان مىگويند : اگر به اين هدف نرسيم نه تنها زندگى طبيعى و روانى ما بىهوده و قابل محاسبه منطقى نيست ، بلكه هيچ حقيقت با ارزشى نمىتواند براى ما مطرح شود . ستون دوم به سه قسمت عمده تقسيم مىگردد : 1 - گروه الهى . 2 - گروه غير الهى . 3 - گروه بىطرف . گروه الهى ستون دوم كه به جهت دسترس نبودن ( 2 ) پيامبران خودشان راهى
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 363
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٣٦٣
هامش
( 1 ) تفكيك دو ستون فوق از يكديگر بدان جهت است كه جديت و هياهوى اولى متوجه جهان و انسانى است كه وابستهء موجود برترين بوده و به ثمر رسيدن موجوديت انسان را در اين جهان منحصر به تحصيل ارتباط با آن موجود برترين مىدانند . . در صورتى كه تشكيل دهندهء ستون دوم - افراد و گروه هايى هستند كه خود جهان و انسان براى آنها دو موضوع جدى تلقى شده و با نظر به روش ستون اول به سه شكل متمايز تقسيم مىگردند كه در بالا متذكر شدهايم . .
( 2 ) اين كه گفتيم به جهت دسترس نبودن پيامبران ، براى اين است كه اگر به شكلى مىتوانستند به انبياء دسترسى داشته باشند با آنها موافقت مىكردند و ستون مستقلى تشكيل نمىدادند . مقصود از نداشتن دسترس يك معناى عمومى است كه شامل بىاطلاعى و فاصلهء زمانى و مكانى و همچنين شامل اشتباه و عدم درك مقاصد پيامبران مىباشد . .