تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 261

2 - قضيهء غير مطابق با واقع ، با اعتقاد گوينده به اين كه قضيه مطابق واقع نيست . 3 - قضيهء مطابق واقع ، بدون اعتقاد گوينده به اين كه قضيه مطابق واقع است . 4 - قضيهء غير مطابق واقع ، بدون اعتقاد گوينده به اين كه قضيه مطابق واقع نيست . 5 - قضيه‌اى كه گوينده اعتقاد دارد كه مطابق واقع است ، ولى قضيه مطابق واقع نيست . 6 - قضيه‌اى كه گوينده اعتقاد دارد كه مطابق واقع نيست ، ولى قضيه مطابق واقع است . نوع اول از قضايا راست و نوع دوم دروغ و چهار نوع ديگر نه راست است و نه دروغ . » ( 1 ) براى توضيح تعريف صدق و كذب مىگوييم : از يك نظر قضايا بر دو قسم است : 1 - قضاياى لفظى . 2 - قضاياى غير لفظى . 1 - قضاياى لفظى - همان قضايا هستند كه در تمام شئون زندگى به كار مىبريم و يك اسناد كامل را ميان دو شىء به زبان مىآوريم يا مىنويسيم ، يا اشاره‌اى انجام مىدهيم كه اسناد كامل ميان دو شىء را قابل فهم مىسازد . مانند اين كه مىگوييم : قلم براى نوشتن است ، برادر من آدم با عاطفه‌اى است ، يا اين قضيه را مىنويسيم و يا با اشاره مىفهمانيم . 2 - قضاياى غير لفظى - فعاليتهاى ذهنى سه قسم اساسى دارد : قسم اول - مفردات و واحدهاى گسيخته ، مانند تصور دايره ، تجسيم يك منظره ، احساس و دريافت ترشى و شيرينى و بوهاى بعضى از مواد . . .