احتمال مىرود كه مقصود از قهر و لطفى كه با هم در آميخته و دو پديدهء خير و شر را به وجود آورده‌اند ، قهر و لطف انسانها بوده باشد - بدين معنى كه قهر جنبهء حيوانى و مادى انسانى است كه موجب شر و پليدىها و بد بختىها است و لطف جنبهء روحانى آدمى است كه موجب خير و پاكيزگى و سعادت مىباشد . احتمال ديگر اين است كه مقصود قهر و لطف يزدانى بوده باشد ( 1 ) ، در اين صورت مسئلهء مورد بحث احتياج به تأمل و بررسىهاى بيشترى دارد ، زيرا چنان كه گفتيم : قهر و غضب الهى يكى از اوصاف ذاتى او نيست كه مانند علم و قدرت بدون احتياج به منشأ انتزاع مساوى ذات اقدس ربوبى باشد ، بلكه غضب الهى عبارت است از مشيت او به ترتيب نتيجه بر مقدمهء ناشايست كه به ارادهء انسانى صورت گرفته است ، بدين جهت اين مطلب صحيح نيست كه شر زاييدهء غضب الهى است . به اضافه اين كه ناملايمات فراوانى گريبان گير جانداران و انسانها است كه به هيچ وجه مربوط به قهر و غضب نيست بلكه براى آزمايش و تصفيهء انسانها است . خداوند مىفرمايد : « وَلَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ اَلْخَوْفِ وَاَلْجُوعِ وَنَقْصٍ مِنَ اَلأَمْوالِ وَاَلأَنْفُسِ وَاَلثَّمَراتِ وَبَشِّرِ اَلصَّابِرِينَ اَلَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قالُوا إِنَّا لِلَّه وَإِنَّا إِلَيْه راجِعُونَ . أُولئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَرَحْمَةٌ وَأُولئِكَ هُمُ اَلْمُهْتَدُونَ . » 2 : 155 - 157 ( 2 )