تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 211

اين مهلت دادن نه دليلى بر محبوبيت شيطان است و نه اخلالى به حكمت خداوندى دارد ، حتى اگر فرض كنيم : اين حيات طولانى به عنوان پاداش عبادتهاى شيطان نبوده است ، بلكه به عنوان اين كه موجودى بوده است و از خداوند با تمام علم و اختيار اين مطلب را خواسته است كه او را تا مدت طولانى باقى بدارد و خداوند خواستهء او را اجابت فرموده است ، تبه كاران انسانى هم كه مزاياى دنيوى را به طور جدى مىخواهند ، خداوند در اختيار آنها قرار مىدهد : « مَنْ كانَ يُرِيدُ اَلْحَياةَ اَلدُّنْيا وَزِينَتَها نُوَفِّ إِلَيْهِمْ أَعْمالَهُمْ فِيها وَهُمْ فِيها لا يُبْخَسُونَ . أُولئِكَ اَلَّذِينَ لَيْسَ لَهُمْ فِي اَلآخِرَةِ إِلَّا اَلنَّارُ 11 : 15 - 16 . . . » ( 1 ) ( هر كس كه حيات دنيوى و زينت آن را بخواهد در همين دنيا اعمال يا نتايج اعمال آنها را به ايشان مىدهيم و آنان از اين جهت نقصى در خواسته هايشان يا نتايج خواسته هايشان نخواهند ديد . براى آنان در سراى آخرت چيزى جز آتش وجود ندارد ) . « وَلا يَحْسَبَنَّ اَلَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّما نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لأَنْفُسِهِمْ إِنَّما نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً وَلَهُمْ عَذابٌ مُهِينٌ . » 3 : 178 ( 2 ) ( آنان كه كفر ورزيدند ، گمان نكنند كه ما آنها را [ با مزاياى دنيوى و خواسته هاى حيوانى شان ] سرشار مىكنيم به خير و صلاح آنها است ، بلكه آنان را سرشار مىكنيم و در نتيجه گناهان خود را افزايش مىدهند و براى آنان عذاب اهانت بارى در انتظار است ) . اما مطلب دوم - چيز تازه‌اى نيست و همان مسئله است كه به طور اختصار در مسئلهء چهارم متذكر شديم . به بيان روشنتر اگر چه شيطان در مدت زندگانىاش