تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 553

چرا ؟ براى اين كه قيمت خانه امروزها گران است و ما مىتوانيم سود بيشترى ببريم . نفر سوم - بلى ، بايستى آن قطعه زمين را به خانه هاى مسكونى مبدل كنيم . چرا ؟ براى اين كه مصالح ساختمانى امروزها خيلى ارزان است و ما مىتوانيم با خرج كمى خانه هاى مفروض را بسازيم . نفر چهارم - بلى بايستى آن قطعهء زمين را به خانه هاى مسكونى مبدل كنيم زيرا ، همهء ما بايستى در زيبا ساختن نقشهء شهر سهمى داشته باشيم و من حساب كرده‌ام اگر آن قطعهء زمين خانه سازى شود شهر زيبا خواهد شد . نفر پنجم - بلى ، همينطور است كه آقايان مىگويند ، براى اين كه من از گروهى مهندس و بنا و مصالح فروشى طلب دارم ، اگر بخواهيم خانه سازى كنيم طلبهاى من وصول خواهد شد . درست دقت بفرماييد ، اگر چه ادعا و نظر اين پنج نفر يكى بود ، يعنى همهء آنها موافق بودند كه بايد خانه ساخته شود ، اما وقتى كه دلايل آنها را رسيدگى كرديم ، ديديم آن دلايل بقدرى با هم مختلف است كه گويى مبدل شدن آن قطعه زمين به خانه هاى مسكونى شبيه به كلمهء هستى است كه به موجودات متضاد و ناهماهنگ صدق مىكند . در نتيجه اغلب اين اتفاق آراء و وحدت ديدگاه ها كه افراد بشرى در بارهء حقايق به دست مىآورند شبيه به اين است كه : سقراط ( 1 ) و نرون ( 2 ) و اپيكتت ( 3 ) و آتيلا ( 4 ) و آهو و ببر و موش و گربه