مىباشد ، به ساير موجودات برترى دارد ، زيرا - ذات پاك خداوندى برى از جهات امكانى و ماده و بعد و حركت و سكون مىباشد .
اما در قلمرو دوم اگر چه از نظر شعور طبيعى و ديد معمولى مطلب جلال الدين مورد پذيرش افكار است ، ولى اگر بخواهيم در طرفين رابطهء عليت دقت منطقى رياضى داشته باشيم ، خواهيم ديد كه قانون مزبور يعنى برترى سبب به مسبب يا علت به معلول ناشى از يك شعور ابتدايى است ، زيرا - بر فرض پذيرش قانون عليت به معناى كلاسيكى آن در موجودات ، ما به هيچ وجه نخواهيم توانست پس از تحليل اجزاء معلول اجزاء علت به يك مزيتى جداگانه در علت برسيم .
چون پس از روبه رو ساختن هر جزئى از معلول با جزئى از علت كه آن را به وجود آورده است ، اگر هم به يك موجوديت يا مزيتى برسيم - خواهيم ديد مربوط به جنبهء عليت آن نيست ، بلكه موجودى است كه از حوادث و اجزاء معينى تبلور يافته و از بعضى جهات علت يك معلول معين و از جهات ديگر علت معلول ديگرى مىباشد و در عين حال خود در نوسانات معلوليت غوطه ور است ، زيرا - هيچ موجودى طبيعى در هر حال فاعليت هم كه تصور شود نمىتواند جنبهء پذيرش و تأثر خود را در عرصهء تكاپوى طبيعت از دست بدهد .
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 490
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٤٩٠