تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 476

مساهمون:

ص٤٧٦
بر موجوديت خودشان است درك نمىكنند ، اوضاع محيط و شرايط ذهنى آنان نمىگذارد كه نيل به كمال را واقعا لازم بدانند و در نتيجه احتياج به فرا گرفتن و عمل به اصول عالى اخلاق و انسانيت را احساس نمايند . نطفه هاى اوليهء درك موقعيت لازم كه نيل به كمال است در سازمان روانى انسانى وجود دارد ، بارور شدن آنها به عهدهء مربيان جوامع است كه نگذارند آن نطفه ها در جنين غرايز حيوانى انسان بميرد و از حركت باز بايستد ، محيط را بهر شكل بايستى براى تربيت و حركت اين نطفه هاى اولى آماده سازند . موضوع دوم - درك رابطه حقيقت مورد احتياج با موقعيت لازم است . سيراب شدن آدم تشنه رابطهء ضرورى و مستقيم با مادهء آب دارد ، يعنى براى آوردن سيراب شدن خوردن آب مورد احتياج است . بدون اين دو موضوع يا احساس احتياج مفهومى ندارد و يا احتياج نمىتواند موجب حركت بسوى مادهء بر طرف كننده نياز بوده باشد ، براى تكميل اين مسئله بحث ذيل را دقت فرماييد :

رابطهء مستقيم موقعيت لازم با واحدهاى مورد احتياج

مسلم است كه به جهت عوامل و شرايط گوناگون موقعيتهاى لازم براى افراد انسانى بسيار مختلف و متنوع است و به همين علت واحدهاى مورد احتياج نيز گوناگون و متنوع خواهند بود . اگر فرض كنيم موقعيت لازم عبارت است از به دست آوردن محبت يك انسان . در اين صورت واحدهايى كه براى به دست آوردن اين موقعيت لازم ضرورى است عبارت است از تشخيص خواسته انسان مفروض و اقدام براى به دست آوردن آنها ، شما كه مىخواهيد محبت انسانى را جلب كنيد ، موقعيت لازمى را براى خود احراز كرده‌ايد ، به دست آوردن اين موقعيت بدون ايجاد مقتضيات و بر طرف كردن موانعى كه سد راه ميان شما و موقعيت مفروض است امكان پذير نخواهد بود ، براى آوردن موقعيت مطلوب كافى نيست كه شما يك رياضى دان شماره يك بوده باشيد ، يا بزرگترين فيلسوف نامور تاريخ باشيد ، يا ثروت تمام دنيا در اختيار شما بوده باشد ، يا رهبر و زمامدار همه جوامع