تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 475

مساهمون:

ص٤٧٥
( ( 1953 ) ) طفل حاجات شما را آفريد تا بنالد او شود شيرش پديد

احساس احتياج مقدمهء نيل به كمال است

چنان كه احساس استغناء و بىنيازى ، مقدمهء سقوط و طغيانگرى است ، احساس احتياج نيز موجب نيل به كمال است . اين دو اصل متعاكس در يك مفهوم وسيع قابل قبول عمومى است ، ولى براى تحقيق لازم در بارهء آنها بتوضيح بيشترى نيازمنديم . اولًا دو مفهوم احتياج و استغناء را به طور اجمال بررسى مىكنيم : 1 - احتياج - بدون تصور دو موضوع احتياج مفهومى ندارد : موضوع يكم - در يك موقعيت لازم براى موجوديت خويش ، معناى اين موضوع روشن است ، زيرا ، اگر يك انسان براى وجود خود موقعيت لازمى را تشخيص ندهد نمىتواند واحدهايى كه او را به آن موقعيت نايل خواهد ساخت براى خود مطرح بسازد ، يك كشاورز تا اين موقعيت را براى خود لازم نبيند كه محصول بايد داشته باشد تا بتواند وسيلهء زندگانى خود را تامين نمايد ، احتياج خود را به شخم زمين و به دست آوردن دانه و آبيارى كردن آنها در زمين محتاج نخواهد ديد ، تا يك دانش پژوه موقعيتى براى خود در فرا گرفتن دانشى كه مطلوب او است لازم نداند هرگز احتياج خود را به تهيهء كتاب و استاد و روانه شدن به آموزشگاه و تفكر و تتبع درك نخواهد كرد . از همين جا روشن مىشود كه اكثر افراد انسانى كه نيازمندى خود را براى فرا گرفتن اصول عالى اخلاق و انسانيت احساس نمىكنند - نه براى آنست كه با دليل و برهان ناشايست بودن آن اصول را اثبات كرده‌اند و نه براى آن است كه از تحصيل آن اصول عاليه عاجز و ناتوانند ، بلكه اينان شرط اول را كه موقعيت لازم