تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 434

بحثى در تعليم و تربيت ( 1 ) مسئلهء تعليم و تربيت امروزه مانند ساير شئون انسانى از توجه فراوان بهره مند است ، اما اين توجه فراوان نتايج درخشانى را مطابق صرف انرژىهاى مالى و مغزى كلان به دست نداده است . البته چنان كه بارها در امتداد « تفسير و نقد و تحليل مثنوى » ديده‌ايم ، سبب عمدهء خنثى گشتن اين همه زحمات و استهلاك انرژى گوناگون اين است كه مسائل تعليم و تربيت هم از روش حرفه اى پيروى مىكند ، يعنى چنان كه نجارى ميز را از روى حرفهء مخصوص به خود مىسازد و آن را در معرض فروش قرار مىدهد ، بدون اين كه كوچكترين توجهى داشته باشد به اين كه حقيقت چوب و تخته و رنگ و ميخ چيست و چه كسى مىخواهد روى آن بنشيند - ما انسانهاى امروزى هم كارى جز اين نداريم كه موجوداتى به نام انسانها توليد مىكنيم و بدون محاسبه در پديده هاى روانى آشكار و پوشيده و انعكاسى و فعال آنها بنماييم به دست جامعه مىسپاريم ، در حقيقت قطره اى را مطابق خواص طبيعى يك اقيانوس بىكران رنگ آميزى مىكنيم ، سپس آن قطره را در اقيانوس مىاندازيم و مىگوييم : چرا فرد فرد انسانى در اقيانوس اجتماع شخصيت خود را از دست داده و در اجتماع هضم مىشوند و از بين مىروند ؟ اصولا چرا نتايج تعليم و تربيت جنبه هاى فعال و سازندگى انسانها را افزايش نمىدهد ؟ بياييد در اين مسئله كه عميقترين و ضرورىترين مسائل انسانى است تجديد نظر كرده و به انديشه هاى بيشترى بپردازيم . كارى كه ما امروز انجام مىدهيم اين است كه نمودهاى جاريه و پديده هاى به وجود آمدهء افراد مورد تعليم و تربيت را تنظيم مىكنيم ، گويى سر و كار ما با يك عده نمودها