بار خواهد آورد و آيهء مباركه كه مىفرمايد :
« فَلْيَضْحَكُوا قَلِيلًا وَلْيَبْكُوا كَثِيراً جَزاءً بِما كانُوا يَكْسِبُونَ . » 9 : 82 ( اندكى بخندند ، گريهء زيادى خواهند كرد كيفرى است براى اندوخته هايشان ) .
شايد همين معنى را بيان مىدارد ] .
آن چاهى كه آب زلال خنده را از آن مىكشيد همان چاه است كه بارها از اشكهاى گرم شما لبريز شده است . مگر مىتوان غير از اين وضع را در انسانها تصور نمود ؟ هر اندازه كه وحشى درندهء اندوه چنگالهاى خود را در بدن شما فرو ببرد همان اندازه هم در ژرفاى درون شما شادىها افزايش خواهد يافت .
[ اين مطلب هم فوق العاده جالب به نظر مىرسد ، زيرا ، معمولًا چنين است كه سطحى يا عميق بودن تأثير شادىها در درون انسانى رابطهء مستقيم با سطحى يا عميق بودن تأثير اندوه ها دارد ] .
آن ساغر را كه امروز بادهء شراب گوارا در آن ريختهايد ، مگر همان كاسهء سفالين نيست كه پيش از اين در كورهء كوزه گران در آتش سوزان مىسوخت ؟ مگر اين گيتارى كه امروز با نواختنش روح شما را شادى و آرامش فرا مىگيرد ، ديروز همان چوب نبود كه با كارد و تبر و اره بريده شده است ؟ در آن هنگام كه شادمانى سرتاسر وجود شما را در خود غوطه ور ساخته است دست و پاى خود را گم نكنيد ، كمى به تفكر بپردازيد ، خواهيد ديد آن چه كه امروز شما را از شادى به هيجان آورده است ، همان است كه ديروز شما را از اندوه لرزانيده است . در آن موقع كه امواج اندوه شما را احاطه مىكند ، با يك بينايى صحيح به اعماق دلهاى خود توجه كنيد و خوب تامل نماييد ، خواهيد ديد كه : شما در حقيقت امروز براى چيزى گريه مىكنيد كه ديروز خيال مىكرديد كه اين موجب گريه انگيزهء نهايت شادمانى شما است .
من گمان مىكنم كه گروهى از شما مىگويد : شادى بهتر و با عظمتتر از اندوه
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 267
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٢٦٧