دوران كهنسالى به من رسيده و زنم عقيم است . فرمود : بدينسان خداوند هر چه را بخواهد به وجود مىآورد ) .
« قُلِ اَللَّهُمَّ مالِكَ اَلْمُلْكِ تُؤْتِي اَلْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ وَتَنْزِعُ اَلْمُلْكَ مِمَّنْ تَشاءُ وَتُعِزُّ مَنْ تَشاءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشاءُ بِيَدِكَ اَلْخَيْرُ إِنَّكَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ . » 3 : 26 ( 1 )
( ( 1609 ) ) ز انكه او كف ديد و دريا را نديد
ز انكه حالى ديد و فردا را نديد
اگر بخواهيد حس ظاهرى را وسيلهء درك و به دست آوردن آرمانهاى خود قرار بدهيد ، كفى را خواهيد ديد نه دريا را ، امروز را خواهيد ديد نه فردا را - مكتب حسى و مكتب عقلى
در ميان ده ها مكاتب فلسفى دو مكتب داريم به نام : « مكتب حسيون » و « مكتب عقليون » .
در تفسير اين دو مكتب اختلاف آراء زيادى ديده مىشود و ما در بارهء اين اختلاف آراء فعلا بررسى نمىكنيم ، فقط مىپردازيم به بيان اختلاف روش اين دو مكتب و نتايج آن در مسئله معرفت .
پيش از ورود به مباحث اصلى مربوط به اين دو مكتب ، بايستى متذكر شويم كه تاريخ حقيقى بوجود آمدن اين دو مكتب يعنى جدا شدن آن دو از يكديگر و به شكل دو نوع جهان بينى مستقل در آمدن آنها را نمىدانيم .
مخصوصاً پيش از طلوع فرهنگ يونان ما نمىتوانيم با دو مكتب جداگانه به نام « حسى » و « عقلى » روبه رو شويم بلى با تمام اطمينان مىتوانيم بگوييم : كه دورانهاى متمادى در فرهنگ بشرى مخصوصاً هند و مصر و بين النهرين روشهاى
هامش
( 1 ) سوره آل عمران آيه 26 . .