بازى ممنوع شد كما اين كه هنوز هم ممنوع است .
باز هم به خاطر دارم كه قمار بازان كهنه كارى كه قطعاً نمىتوان نسبت احساساتى بودن به آنها داد ، به من مىگفتند : آن چه ( لوتو ) را از بازىهاى ديگر مطبوعتر و جالبتر كرده اين است كه بر خلاف قمارهاى ديگر در اين جا كسى برد يا باخت خود را نمىبيند ، چون مستخدم كلوپ به جاى پول براى انسان ژتون مىآورد و هر كس مقدارى ژتون مىبازد و از باختن آن احساس ناراحتى و خشم نمىكند .
در بازى ( رولت ) نيز كه اكنون ممنوع شده ، هم ژتون و هم پول به كار مىرود . من خود مالك روبلهاى بىاندازه اى هستم و هر ماهه نيز منافع حاصل از سرمايهء خود را دريافت مىكنم و از گرد باد مسئوليت نيز بر كنار هستم . ضررم به چه كسى مىرسد ؟ مىتوانم بگويم : كه بهترين شخص و بىضررترين مردمم ، ولى به اصل موضوع كه بنگريم مىبينم : اصولا روش زندگى من خود نوعى بازى ( لوتو ) يا ( رولت ) است . چون هر ماه وقتى كوپنهاى عوايد و منافع سرشارم را برايم مىآورند ، آنها را با دقت تمام مىبرم و به هيچ وجه نمىتوانم كسى را كه در راه اين عوايد حتى جان خود را نيز از دست داده است ببينم ، آن وقت فكر مىكنم كه ضررم به هيچ كس نرسيده و نمىرسد و ايمان دارم كه پولم نماينده و شاخص كارى است كه انجام دادهام . اين عجيب است پس ديگر چرا ديوانگان را ملامت مىكنيم آيا فكرى وحشتناكتر از اين وجود دارد ؟ مرد متين و دانشمندى كه تمام مسائل را از جنبهء منطقى و عقلانى بررسى مىكند عملًا مانند آدم بىعقل و كودنى زندگى مىكند و همواره به خود تسلى و آرامش مىدهد و خيال مىكند حق با او است چون در اين مورد به خصوص به حكم عقل و منطق تا پايان گوش نمىدهد و سعى نمىكند معنايى براى نداى وجدان و منطق خود بيابد .
كوپنها نمايندهء كار هستند ولى كدام كار ؟ به طور قطع كار ما نيست كه اين كوپنهاى كاغذى را قطع مىكند و عوايدش را به جيب ما مىريزد ، بلكه كار ( كارگر ) است .
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 141
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص١٤١