( ( 1319 ) ) پخته گرد و از تغير دور شو
رو چو برهان محقق نور شو
اگر از معرض حوادث بيرون رفتى ديگر تغير به تو راهيابى نخواهد داشت
هر چه كه از سطح ظاهرى طبيعت بر كنار شده و رو به اعماق و پشت پردهء آن ببريم از تغييرات و تحولات دور تر خواهيم گشت .
در كتب فلسفى عربى به اين عبارت گفته مىشود :
« الشيء ما لم يتشخص لم يوجد » .
يك مثال روشن كه آزمايشگاهش در درون خود ما است ، اين اصل را اثبات مىكند . اين مثال عبارت است از دو قلمرو ( خود آگاه ) و ( ناخود آگاه . ) تمام حقايق و نمودها كه در قلمرو خود آگاه ما جريان دارد به طبيعت نزديكتر و از نمونهء قوانين طبيعى برخوردارتر مىباشد ، مثلًا هنگامى كه ذهن ما مشغول مشاهدهء تداعى معانى است ، عبور واحدها يكى پس از ديگرى يا يكى در كنار ديگرى از اين قانون طبيعى پيروى مىكند كه هيچ نقطهاى از هستى خارجى در آن واحد دو نمود مخالف را در بر نمىگيرد ، همچنين واحدى كه در جريان خود از نقطهاى از زمان عبور مىكند دوباره به همان نقطه باز گشت ندارد و نيز هر واحدى كه در ذهن ما در قلمرو خود آگاه وارد شده ، در معرض تغييرات درونى و برونى قرار گرفته است . مثلًا موقعى كه براى شما لذتى دست داده است ، هرگز آن لذت در صحنهء خود آگاه شما ثابت نخواهد ماند و با از بين رفتن عامل آن لذت يا به وجود آمدن عامل الم از بين خواهد رفت . همچنين هنگامى كه شما ماه را تصور مىكنيد ، انعكاس صورت ماه در خود آگاه شما ديرى نمىپايد ، يا به كلى از صفحهء ذهن كنار مىرود ، يا به ضمير ناخود آگاه