تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 509

مساهمون:

ص٥٠٩
( ( 984 ) ) گفت مخفى داشته است آن را خرد تا بود غيب اين جهان را نيك و بد

آيا خرد حكم مىكند كه به روى نيك و بد پرده انداخته شود ؟

در مقابل اين سؤال كه اعراض مىتوانند منشأ آثار بوده ، جواهر ايجاد كنند ، چرا اين آثار را ما نمىبينيم ؟ جلال الدين اين پاسخ را مىدهد كه عقل آنها را مخفى مىدارد كه نظم زندگانى مختل نشود ، ( 1 ) اگر آثار هر فعاليت روانى نمودار مىگشت ، زشتىها و ناهنجارىها در قيافهء انسانى درون او را نشان مىداد و كسى پيدا نمىشد كه به جز خدا به كس ديگر متوجه شود ، زيرا - هيچ كس راضى نمىشود كه اثر كفر در پيشانى او آشكار گردد . اين مطلب كاملًا صحيح است ، ولى مطابق محسوس و منابع معتبر اسلامى گروهى از حركات نيك و بد انسانى نتايج و آثار خود را در اين دنيا هم نشان مىدهد ، مانند : ظلم و عدل . . . و غير ذلك . همچنين مطابق حكم عقل دلايلى در مكتب اسلام ديده مىشود كه نيكويىها را آشكار كنيد تا ديگران نيز تشويق شوند . با مجموع ملاحظات گذشته مىتوان به اين نتيجه رسيد كه آن اندازه از آثار نيك و بد مخفى خواهد بود كه به اختيار انسانى خللى وارد نياورد .

هامش
( 1 ) مقصود از خرد همان عقل كل است نه عقول جزئى انسانى ، زيرا عقل كل كه جلوه گاه مشيت خداوندى در بنياد هستى است ، در حقيقت تنظيم كنندهء جريانات پشت پرده و روى پرده مىباشد . .