كه از تصديق بالاتر است .
مسئلهء سوم - مىگويد : « چون پياپى شد شود تحقيق آن » .
اين مطلب كاملًا قابل تجديد نظر است ، زيرا تكرار و انعكاس پى در پى بدون اعمال نظر و بدون تحليل و تركيب يك قضيه و بدون نظر به دليل و شاهد چه اثرى خواهد داشت ؟ خلاصه ، تكرار طوطىوار يك قضيه به هيچ وجه قضيهاى را مورد تحقيق و آگاهى نظرى نمىكند و بالعكس براى كسانى كه در قلمرو دانش و بينش گامهايى برداشتهاند ، همان انعكاس اولى قضيه ممكن است كليدى باشد براى گشودن هزاران درها از شناسايىها كه تا كنون در درون خود ذخيره ساخته بود .
ما به طور فراوان ديدهايم كه اشخاص مطلع و زحمتكش هنگامى كه به بعضى از جملات در بارهء معارف عالى انسانى مىرسند ، اگر چه براى اولين بار با چنان جملهاى روبه رو شدهاند ، انعكاس ابتدايى همان جمله معلومات فراوانى را كه در درون شخص اندوخته شده است مىشوراند و به هيجان درمىآورد و محصولات بسيار پر فايدهاى را ايجاد مىكند و اين مطلب را مىتوانيم به عنوان يك اصل كلى بپذيريم كه هر چه كه اطلاعات و معلومات انسان زيادتر و بينش او قوىتر بوده باشد تصاعد علمى او در موقع رسيدن به معلوماتى كه براى اولين بار با آنها روبه رو مىگردد ، شبيه به تصاعد هندسى خواهد بود .
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 314
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٣١٤