تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 153

رياضيدان ما قابل نظارت و محاسبه است ، به شرط آن كه عناصر اخلالگرى چون جريانات هوا را كه بر جدار نازك حباب صابون فشارهاى همه جانبه وارد مىآورند ناديده انگارد . اگر سه حباب صابون بهم متصل شوند ، كار محاسبه و ضابطه سازى را بر رياضيدان ما باز هم دشوارتر مىكند و چون شمارهء حبابهاى به هم پيوسته به پنج برسد مغز آدمى مبهوت و عاجز بر جاى ماند . با اين حال طبيعت به ندرت نيروى خود را براى ايجاد تماشاگهى به سادگى يك خوشه پنج حبابى تلف مىسازد . بانوى خانه دارى كه بازوان خود را در توده‌اى متشكل از ده ها هزار حباب صابون فرو مىبرد و به جاى آن كه با كمال احتياط از وارد آوردن هر نوع فشار جزيى كه موجب بر هم زدن فشار سطح خارجى آنها گردد بپرهيزد ، با كمال شهامت پيراهن شوهر خود را در ميان آن تودهء حبابها به حركت درمىآورد ، يك سلسله جنبشهاى ناپايدار به وجود مىآورد كه اگر چه هنوز هم در زير قوانين رياضى قرار دارند ، ليكن رياضيدانى را كه بخواهد ضابطه هاى آن جنبش را تعيين نمايد ، با شتابى بيشتر از معمول رهسپار مرگى زودتر از معمول مىسازد و اما در مورد كف آبى كه به دنبال هر موج شكسته بر صخره ساحل كشيده مىشود ، شك نيست كه غيرتمندترين رياضيدان اگر بخواهد آن كردار طبيعى را به تأويل رياضى در آورد ، در همان وهلهء نخستين دچار دوار سر مىگردد . » ( 1 ) اين است مقدار اختلاف ديدها در جهان بينى و انسان شناسى در نوشتجات امروزى ما اغلب همان بازى كدبانو با پيراهن شوهرش در ميان هزاران حباب مشهود است . اينان به سادگى واقعيت را تفسير مىكنند . هدف خلقت را توضيح مىدهند ،