آن گاه افراد انسانى به دو گروه تقسيم مىشوند : قسمتى مانند روميان زيبا و گروه ديگرى مانند حبشيان سياه و زشت ( البته مقصود زيبايى و زشتى معنوى است ) آن گروه را كه در احسن تقويم آفريده است رنگ عالى و زيبا عطا مىفرمايد و آن ديگرى را تا اسفل سافلين روانه مىسازد .
« در اين جا بايستى متوجه شد كه آن چه كه در آيهء شريفه است اين است كه خداوند تمام انسانها را در احسن تقويم آفريده ، سپس به جهت كهولت رفته رفته اين زيبايى از بين مىرود تا كالبد او مبدل به خاك شود و ممكن است مقصود اين باشد كه او انسان را در احسن تقويم آفريده است ، يعنى عقل و وجدان و استعداد پذيرش روح ملكوتى در او به وجود آورده است ، اما هنگامى كه انسان در اين زندگانى نتوانست از اين احسن تقويم بهره بردارى نمايد در حقيقت با اختيار خويش را در اسفل سافلين فرو مىبرد » .
روزى در پيش است كه در آن روز صورتهايى سفيد و صورتهايى سياه خواهد شد در آن روز مردم مانند نمودار شدن خصوصيات افراد پس از زاييده شدن هند و ترك و عرب و حبشى و رومى آشكار خواهند گشت .
آرى تنها آن روز است كه آشكار خواهد گشت كه تو كوه بودى يا كاه .
تفسير ونقد وتحليل مثنوى جلال الدين محمد مولوى — صفحة 646
مساهمون: محمد تقي جعفري
ص٦٤٦