كاينات هلاك خواهد شد مگر وجود او « كه فانى شدنى نيست . )
گر چه غالب دارم اندر بذل فضل
گاهگاهى هم كنم از عدل فضل
توجه به فضل الهى نبايد ما را از عدالت مطلقهء او غافل كند
چنان كه در مورد خود بحث خواهد شد معناى عدالت مقرر ساختن هر چيز در موقعيت مناسب به خود است .
فضل در اصطلاح كلام و مسائل الهى عبارت است از اعطاى مزيت بدون بايستگى از روى عدالت .
اين مسئله ميان دانشمندان الهى مطرح است كه آيا خداوند با انسانها با عدالت رفتار خواهد كرد يا با فضل و احسان خويش ؟ اين مسئله در زندگانى دنيا هم عموميت دارد ، يعنى آيا خداوند مزايايى را كه به گروهى مىبخشد روى دادگرى مطلق او است يا اين كه فضل او هم در كارهايش دخالت مىورزد ؟ در تمام اقوام و ملل مسئلهء فضل و رحمانيت خداوندى مورد توجه است ، مناجات و دعاها و ساير عبادات آنها از صفت خداوندى كه شامل حال بندگان است كشف مىكند .
بهره بردارى از اين صفت خدايى در سه مورد قابل بررسى است :
اول - در مورد استحقاق كيفر .
دوم - در مورد شايستگى پاداش .
سوم - در موردى كه نه شايستگى پاداش وجود دارد و نه استحقاق كيفر . اما در مورد اول كه انسان استحقاق كيفر داشته باشد و خداوند با فضل خويش