اگر استعداد پذيرش وجود داشته باشد حقايق گفتنى زياد است
گاهى پس از آن كه دريا از تلاطم افتاد و ساكن گشت ، دوباره موجهاى ضعيفى دنبال سكون ايجاد مىشود . پس از بيان مطالب زيادى در بارهء « نى » و فريادهاى عاشقانهء آن بار ديگر جلال الدين با يك سوز و گداز مىگويد : زير و بم آهنگ « نى » رازهاى پنهانى دارد كه نمىتوان آنها را آشكار ساخت ، مانند خضر عليه السلام كه اقداماتى مىكرد ، و رو بناهاى طبيعى و اجتماعى را درهم مىريخت . ( 1 ) خداوند مىفرمايد : « يَعْلَمُونَ ظاهِراً مِنَ اَلْحَياةِ اَلدُّنْيا » 30 : 7 . ( 2 ) ( آنان يك نمودى از زندگانى دنيوى را مىدانند ) نمىدانند كه : « باشد اندر پرده بازىهاى پنهان غم مخور » سپس مىگويد : اگر من ( جلال الدين ) مانند « نى » لب شايستهاى پيدا مىكردم كه مىتوانست آهنگ واقعى مرا بيرون بياورد ، گفتنىها را مىگفتم . مىتوان از اين مطلب عالى فهميد كه اين مرد بزرگ نيز مانند عدهاى از بزرگترين متفكرين عالم متوجه اين معنى بوده است كه افراد انسانى داراى سرشارترين ثروت و با عظمتترين نيروى جهان هستى مىباشد ، آرى ، چرا انسان با عظمتترين و نيرومندترين موجود جهان هستى نباشد ؟ مگر يك انسان در مغز خود تا حدود پانزده ميليارد رابطهء الكتريسيته ندارد ؟