يافت و او را جانشين پيامبر خدا صلى الله عليه و آله دانست ، و اينكه وى چنين باورى را از يهوديت ستانده است .
اينك پاسخ سخنان نويسنده : اين شگفتى پايان نمىپذيرد كه يكى از پيش پا افتادهترين مسائل رجالى براى كسى با ادّعاى فقاهت و اجتهاد پوشيده باشد ، و آن اين سخنِ مشهورِ ميان علما و فقهاى جديد و قديم اماميه است كه عبداللّه بن سبا شخصيّتى واقعى بوده است و علما در كتب شناخته شدهء رجالى خود بر اين مطلب تصريح كردهاند . شيخ طوسى مىگويد : عبداللّه بن سبا كسى است كه به كفر بازگشت و غلوّ خويش اظهار كرد ( رجال شيخ طوسى ، ص 80 ) .
علّامه حلى مىگويد : عبداللّه بن سبا غالىِ ملعونى بود كه اميرالمؤمنين عليه السلام او را كشت . او مىپنداشت كه على عليه السلام خدا و پيامبر است ( رجال علّامهء حلّى ، ص 237 ) .
اختلاف در اينكه آيا عبداللّه بن سبا واقعى يا افسانه است بر كسى پوشيده نيست و نظرها دربارهء او ، اعم از كسانى كه وجود او را نفى يا اثبات مىكنند ، متفاوت است و اين سخن به هيچ رو به شيعه يا سنّى ارتباطى ندارد ، زيرا مسألهاى رجالى يا تاريخى است .
اگر چه سيّد مرتضى عسكرى و شيخ مغنيه و گروهى ديگر باور يافتهاند كه ابن سبا شخصيّتى افسانهاى است و واقعيت ندارد ، ولى اين را نيز بايد گفت كه شمارى از پژوهشگران اهلسنت همين باور را يافتهاند ؛ پژوهشگرانى همچون دكتر طه حسين كه مىگويد :
كوچكترين دليل بر افسانهاى بودنِ اين شخصيّت رويگردانى مورّخان از جنبش سبئيه و ابن سوداء در جنگ صفّين مىباشد .
الرد الوجيز على كتاب ' لله ثم للتاريخ '" ( افشاى يك توطئه ) ( فارسى ) " — صفحة 28
مساهمون: الشيخ علي آل محسن
ص٢٨