كتاب سى و دوم ( قطعات بازمانده ) : پولىبيوس
كتاب چهلم ( قطعات بازمانده ) : هكاته ابدرى
شايان ذكر است كه ديودور در بسيارى از موارد ، وقتى نام نويسندهاى را در اثر خويش مىآورد به زمان آغاز و پايان كارش نيز اشاره مىكند و اينچنين مدت زمانى را كه طى آن مورخ سرگرم نگارش اثر خود بوده به دست مىدهد . البته بايد توجه كرد كه اين فهرست نام تمام نويسندگانى نيست كه ديودور از آنها اقتباس كرده ، زيرا واضح است كه ديودور برآن نبوده است كه فهرست جامع و كاملى از منابع خويش را به دست دهد ، وانگهى ممكن بود در كتابهايى كه تنها قطعاتى از آنها برجاى مانده است به منابع ديگرى اشاره شده باشد كه امروزه در دست نيست .
هامش
سالهاى 221 پ . م تا 120 پ . م مىپرداخت كه نويسنده خود شاهد و ناظر بيشتر آنها بود و بعضا اطلاعاتى را از كسانى كه خود در وقايع مزبور نقش و سهمى داشته بودند و نيز از اسناد موجود ( از آن جمله آرشيو روم ) اخذ كرده بود . وى به حق معتقد بود كه مورخ بايد از جغرافيا نيز سررشته داشته باشد و خود ، كتاب سى و هشتم اثرش را به اين علم اختصاص داد . از نظر پولىبيوس غايت و غرض تاريخ كشف حقيقت است و مملكتدار آينده مىآموخت كه چگونه با قدرى دخالت و بازى تقدير ، مىتوان كشورى را به عظمت رساند .
از آثار پولىبيوس جز پنج كتاب كامل ( كتابهاى اول تا پنجم ) و قطعات بلندى از كتابهاى پنجم تا يازدهم و قطعاتى كوتاه از باقى كتابها چيزى بازنمانده است .
سبك نگارش پولىبيوس و شيوهى ترتيب و تنظيم كلام به قاعده است و نويسنده خود از دانش نظرى و عملى وسيعى بهرهمند است و در اشتياقى كه به وصول به حقيقت دارد ، صميمى است و اين اشتياق در بيشتر موارد ارضا هم مىشود . تنها نقطهى ضعف پولىبيوس جانبدارى او از آخايىها در مقابل دشمنان آنها نظير اتولىها است كه او همواره آنها را به وحشىگرى و ددمنشى متهم مىكند .
براى مطالعهى بيشتر دربارهى پولىبيوس ؛ ر . ك به :[ 1 ] . F . W . Walbank , Polybius , RomeandtheHellen isticWorld , Cambridge , 2002[ 2 ] . ArthurM . Eckstein , MoralVisioninthe HistoriesofPolyb ius , Berkeley : Universityof CaliforniaPress , 1995[ 3 ] . KennethSacks « TheGenre : UniversalHistory » inPolybiusonthew ritingofhistory . Berkeley 1981[ 4 ] . F . W . Walbank , AHistoricalComme ntaryonPolybius , Cambridge , 1974[ 5 ] . F . W . Walbank , Polybius . Berkeley - LosAngeles - Londres , 1972[ 6 ] . اچ . جى . رز ، تاريخ ادبيات يونان ، ترجمهى ابراهيم يونسى ، انتشارات امير كبير ، تهران 1358