و علماء كلام نيز علمشان منتهى بآنجناب مىشود زيرا كه معتزله مرجعشان ابو على جبائى است و علم او منتهى مىشود بابى هاشم پسر محمّد بن الحنفيه و او شاگرد پدرش محمّد است و محمّد در نزد پدر بزرگوارش تلمذ نمود و كسب علوم از آنحضرت كرد و اما اشاعره پس مرجع ايشان ابو الحسن اشعرى است و او شاگرد ابو على جبائيست كه رئيس معتزله است و اما طايفهء اماميه پس رجوع ايشان بآنحضرت واضح و ظاهر است .
و اگر چيزى در دست نبود از افادات آنحضرت مگر كلام حكمت نظامش در نهج البلاغه كه در آن بيان فرموده است مباحث الهيه را در توحيد و قضاوقدر و كيفيت سلوك و مراتب و درجات معرفتهاى منسوب به حق و قاعدههاى خطابيه و قوانين فصاحت و بلاغت و ديگر مطالب از قواعد فنون و علوم را هر آينه كفايت مينمود براى عبرت گرفتن و عبرت بود براى كسى كه تفكر نمايد در شئونات و مراتب علم آنحضرت .
و اما علماء فقه و فقهاء كه عالمند به احكام شرعيه پس مشهور و واضح است رجوع رؤسا مجتهدين از تمام فرقهها بآنحضرت يا بشاگردان آنحضرت و يا به اولاد امجاد آن جناب كه از آباء كرام خود اخذ علوم نمودهاند مثلا علماء حنفى مرجعشان ابو حنيفه نعمان كوفى است و او بنابر قول عامه در نزد حضرت صادق عليه السّلام تلمذ نمود و محمّد بن ادريس شافعى كه رئيس شافعيان است شاگرد محمّد بن الحسن شيبانيست و او شاگرد ابو حنيفه است و احمد بن حنبل از تلامذهء حضرت موسى بن جعفر بوده و مالك كه رئيس مالكيانست علمش منتهى مىشود بابن عباس و تلمذ او در نزد آنحضرت مسلمست و همچنين ساير علوم منتهى بآنحضرت مىشود .
ترجمه شرح باب حادى عشر يا جامع شهرستانى ( فارسى ) — صفحة 191
مساهمون: العلامة الحلي
ص١٩١