تبديل شده بود و ثروت افزودهاى را از كرايهها ، مالياتها و درآمد ما زاد بيش از يك هزار روستا به دست مىآورد . 26 از بزرگترين تاجران نيشابور خانوادهى سلمى بودند كه ما يملك بسيارى داشتند و بيشتر درآمدشان از همين زمينها بود . اين بزرگان ثروت زيادى را صرف وقف مكانهاى عمومى و تأمين مخارج طلبهها مىكردند .
بسيارى از اين بزرگان ، عرب و از اولاد پنجاه هزار خانوادهى عراقى بودند كه در زمان خلافت اموىها در خراسان سكنى گزيدند . 27 ديگر بزرگان اصالتا ايرانى و از اولاد روستاييان زميندارى بودند كه در زمان پيروزى مسلمين ، خراسان را اداره مىكردند .
در قرن ده ميلادى سامانىها كه اهل تسنن بوده و از فرزندان ايرانيان برجسته بودند ، بر خراسان حكمرانى مىكردند و پايتخت آنها در بخارا ( ازبكستان امروزى ) واقع شده بود . 28 در دوران قبل از اسلام منطقهى بخارا سرزمين سغديان بود ، آنها واسط تجارتهاى سودمند اروپا و چين بودند .
سامانيان نيز چون سغديان از تجارت با اروپا سود مىبردند . جادهى تجارى سامانى وارد خراسان مىشد و با عبور از طبرستان ( مازندران كنونى ) و ديلم در ساحل جنوبى درياى خزر ، تا آذربايجان و ارمنستان و سپس تا سرزمين بيزانس امتداد پيدا مىكرد . جادهى ديگر تجارى سامانى به سمت شمال ، از درياى خزر و رود ولگا عبور مىكرد و به بلغارستان و زمينهاى وايكينگهاى روس مىرسيد كه پوست سمور و ديگر پوستهاى ارزشمند را عرضه مىكردند . در اين تجارت گستردهى سامانىها ، بخارا مركز توليد محصولات كشاورزى بود ، مرو كالاهاى توليدى را فراهم مىكرد و نيشابور پايگاه نظامى و مركز تجارى بود و بازرگانان نيشابورى با همطرازان خود در طبرستان تا غرب ارتباط محكم و خوبى برقرار كرده بودند . 29
ذكر النسوه المتعبدات الصوفيات ( نخستين زنان صوفي ) ( عربي ، فارسي ) — صفحة 99
مساهمون: أبي عبد الرحمن محمد بن الحسين السُلمي
ص٩٩