موضوع همچنين ثابت مىكند كه هر زنى مىتواند كارهاى چشمگيرى انجام دهد ، اما با توجه به تنها بودن آنان در ميان مردان ، روشن است كه زنان ديگر خواستار انجام چنين اعمالى نيستند . " 8
امروزه ، شرائط كمى متفاوت است . بيرون از ايالات متحده و اروپاى غربى كمتر حلقهاى از حلقههاى صوفيه يافت مىشود كه زنان را بهعنوان موضوع بااهميتى در اين طريقت به شمار آورد . 9 درحالىكه تعداد زيادى از زنان ، پيرو پيران صوفيه هستند ، بسيارى ديگر نمىتوانند مانند مردان از چنين تعليماتى بهرهمند شوند . در بسيارى از كشورهاى مسلمان مشاركت زنان در تصوف ، حاشيهاى و جزئى است . اغلب اوقات زنان از زيارت مرقد مقدسين و يا شركت كردن در مراسم عمومى منع شدهاند . زنان ممكن است ، خادمان زيارتگاهها و مرقدها باشند و برخى از آنان در آسياى جنوبى ممكن است ، قلندرها و ملنگهايى باشند كه نقش جزئى را ، هم در تصوف و هم در اسلام ايفا مىكنند . 10 هرچند در تصوف رسمى ، تبعيض جنسى امرى عادى محسوب مىشود . براى مثال در مراكش زنانى ديده مىشوند كه از جملهى محبين يا طفيليانى هستند كه در آيين عبادى مشهور طوايف تصوف چون ايساوا و حمدشا حضور پيدا مىكنند . 11 اما زنان بسيار اندكى هستند كه در ميان فقراى اين طوايف ( پيران ) ديده مىشوند . در مصر ، مجلس اعلاى طوايف تصوف ، بهطور رسمى عضويت زنان را ممنوع كرده است . در برخى از شهرهاى مصر چون قاهره و اسكندريه ، اغلب اوقات زنانى كه تعليمات اساتيد صوفيه را دنبال مىكنند ، مجبور هستند اعمال صوفيگرى خود را نيمهى پنهان ، و يا در خانهها و مكانهايى جداى از محل اعتكاف مردان انجام دهند . هرازچندگاهى براى مصالحه ، جلسات دعا به سرپرستى زنان در مناطق مختلف در جمعيتها و انجمنهاى داوطلبانهى صوفيان
ذكر النسوه المتعبدات الصوفيات ( نخستين زنان صوفي ) ( عربي ، فارسي ) — صفحة 90
مساهمون: أبي عبد الرحمن محمد بن الحسين السُلمي
ص٩٠