مقالهى مارگارت اسميت و چارلز پلت در دائرةالمعارف اسلام با عنوان رابعه عدويه كيسيه ج 8 / 356 - 354 تحرير دوم و همچنين صفة الصفوة ضميمهى بخش 1 . هرچند كه كتاب مارگارت اسميت با عنوان " زندگى و آثار رابعه و ديگر زنان عارف در اسلام " ( آكسفورد 1994 )
Margaret Smith , Rabi a : The Life and Work of Rabi a and Other Women Mystics in Islam ( Oxford , 1994 )
قديمى و كهنه شده است ، اما هنوز هم مهمترين و كاملترين كارى است كه دربارهى رابعه انجام شده است . اين عنوان تحرير تازهاى از كتاب اصلى اسميت با عنوان " رابعه عارف و دنباله روان او در اسلام " است كه در سال 1928 در كمبريج منتشر شد . براى استفاده از ترجمهى يادداشت مهم و مؤثر عطّار دربارهى رابعه در تذكره الاولياء بنگريد به تصوف اسلامى نخستين اثر مايكل سلز ( مهوه نيويورك 1996 ص 70 - 151 )
Michael A . Sells , Early Ismaic Mysticism : Sufi , Quran , Miraj , Poetic and Theological Writing ( Mahwah , New York , 1996 ) , 151 - 70 .
شرح
( 2 ) . از زمان آغاز فتوحات اسلام تا پايان دورهى خلافت اموى ( 643 - 750 ) فرد غير مسلمان زمانى مىتوانست به كيش اسلام درآيد كه توسط حامى عربى حمايت شود . كسى كه فرد نوآيين را به درون قبيلهى خود راه مىداد يا او را در زمرهى يكى از موالى مىپذيرفت ، كه اغلب اين امر توسط ميانجى دوطرفهاى در قراردادى رسمى ثبت مىشد .
اين افراد را مولى يا مولاه مىناميدند . اين اصطلاح همچنين براى ناميدن بردههاى آزاد شدهاى كه پس از آزادى به خدمت در قبيلهى سرور پيشين خود ادامه مىدادند نيز به كار مىرفت . پس اين عبارت كه رابعه از موالى آل عتيك بود به اين معناست كه او آزادشدهى قبيلهى آل عتيك بود يا اينكه از غير مسلمانانى بود كه توسط آل عتيك از تغيير دين وى حمايت مىشد . به عبارت ديگر اين جمله معلوم مىكند كه او در اصل هم غير عرب و هم غير مسلمان بوده است . دربارهى استفاده از اصطلاح مولى در دورهى پيش از اسلام و آغاز آن بنگريد به : يعقوب لسنر ، شكلگيرى خلافت عباسى ( پرينستون 1980 ، 98 - 96 )
، ( 1980 ،Jacob Lassner , The Shaping of Abbasid Rule ( Princeton . 96 - 98 .و محمود ابراهيم پايتخت تجارى و اسلام ( اوستن ، تگزاس 1990 ) صص 59 60 و 83 - 182Mahmood Ibrahin , Merchant Capital and Islam ( Austin , Texas , 1990 ) ,