تحسين خواننده را از توجه خاص سلمى به شكستن تصوير كليشهاى مسلمانان از زنان بهعنوان " ناقصات عقل و دين " برمىانگيزد .
گرچه زنان صوفى ابن جوزى ، احساساتىتر و زنانهتر از زنان صوفى سلمى ترسيم شدهاند ، اما اين موضوع نبايد موجب بىارزش جلوه دادن اهميت كار ابن جوزى در فراهم آوردن مدارك كافى دالّ بر حضور زنان در تصوف اسلامى باشد . اين عالم حنبلى كه بيش از هر چيز به خاطر عقايد ضد تصوفش شهرت يافته است ، از كودكى تحت تعليم مادر و عمهاش قرار گرفت و علاقهى بسيارى نسبت به روحانيت زنان در او ايجاد شد . 110 اين علاقه را معلّم زن ابن جوزى به نام شهده بنت عبرى ( متوفى 574 / 1178 ) كه يكى از برجستهترين عالمان حديث زمان خود بود ، در وى به وجود آورد .
111 حدود 240 يادداشت و 23 درصد نوشتههاى كتاب صفة الصفوة به زنان اختصاص يافته است و شامل بسيارى از زنان صوفى مورد بحث سلمى نيز مىشود . 112 در مقدمهى اين اثر ، ابن جوزى ، ابو نعيم اصفهانى ، همكار سلمى ، را هم به خاطر ناديده گرفتن زنان در حلية الاولياء مورد انتقاد قرار مىدهد .
در بندى از مقدمهى متن صفة الصفوة ، كه مىتواند نمونهاى شگفت و قابل توجه در زمان خود باشد ، ابن جوزى ادعا مىكند كه ناتوانى اصفهانى در ستايش معنويت زنان موجب قوت بخشيدن به تصوير كليشهاى منفى مردان مسلمان از زنان مىشود . " به استثناى موارد معدودى ، اصفهانى هيچ سخنى از زنان عابد و پرهيزگار نمىكند . گرچه روشن است كه بيان نواقص زنان و ناديده گرفتن عابدان ايشان در كل موجب بىاعتنايى مردان نسبت به زنان مىشود . با اين وجود سفيان ثورى فقيه ، شاگردى رابعهى عدويه را مىكرد و پيرو تعليمات او بود . " 113
ذكر النسوه المتعبدات الصوفيات ( نخستين زنان صوفي ) ( عربي ، فارسي ) — صفحة 130
مساهمون: أبي عبد الرحمن محمد بن الحسين السُلمي
ص١٣٠