ينتخب من جملة الخطبة الطويلة كلمات فصيحة يوردها على سبيل التتالي وليست متتالية حين تكلَّم بها صاحبها ، آخر الفصل الأول قوله : وإن ترك ذلّ ، وآخر الفصل الثاني قوله : على مضض الجراح ، والفصل الثالث ينتهى إلى آخر الكلام ، هذا .
وروى ذلك الكلام له عليه السّلام في الاحتجاج عن قوله : ألم تقولوا ، إلى آخر الكلام مثل ما في أكثر النسخ باسقاط ما سقط إلَّا أنّ فيه بدل قوله على شأنكم على نيّاتكم ولا تلتفتوا إلى ناعق في الفتنة نعق إن أجيب أضلّ وإن ترك أذّل ، والله العالم
الترجمة
از جملهء كلام بلاغت نظام آن حضرت است كه گفته است آنرا بخوارج نهروان در حالتي كه بيرون رفته بود بسوى لشكرگاه ايشان ، وايشان ايستاده بودند بر انكار حكومت حكمين پس فرمود : آيا همه شما حاضر بوديد با ما در صفين پس گفتند : بعضي از ما حاضر شده بود وبعضى از ما حاضر نشده بود ، فرمود : پس جدا شويد از يكديگر بدو فرقه پس بايد باشد كساني كه حاضر صفّين شده بودند يك فرقه ، وجماعتي كه حاضر نبودند در آن معركه يك فرقه ديگر تا آنكه تكلَّم بكنم با هر فرقه از شما بكلامي كه لايق حال أو باشد ، وصدا كرد مردمان را پس فرمود كه : باز ايستيد از حرف زدن ، وساكت شويد از براي شنيدن قول من ، ومتوجه باشيد با قلبهاى خودتان بسوى من پس هر كسى كه طلب كنم از آن شهادتي را پس بايد كه بگويد بمقتضاي علم خود در آن شهادت ، بعد از آن تكلَّم فرمود با ايشان بكلام دراز از جملهء آن كلام اين است كه گفت : آيا نگفتيد شما در هنگام برداشتن ايشان مصحفها را از روى حيله گرى وتباه كارى ومكارى وفريفتن كه : ايشان برادران مايند وكساني هستند كه دعوت شده اند باسلام وقبول كرده اند طلب كرده اند از ما اقاله وفسخ گذشته هاى را ، وراحت جستند بسوى كتاب خدا ، پس رأى صواب اين است كه قبول خواهش ايشان را بكنيم ، وغم واندوه ايشان را بر طرف سازيم ، پس گفتم شما را كه اين كارشان كاريست ظاهر
منهاج البراعة في شرح نهج البلاغة — صفحة 148
مساهمون: حبيب الله الهاشمي الخوئي
ص١٤٨