كسانى كه به فيض شهادت نايل آمدهاند زنده نگهدارند و هر ساله در مراسم سوگوارى و سوگ آنان مراتب تأثر و اندوه خود را ابراز دارند . به خصوص وقتى كه فردى در طريق مقصدى عالى و هدفى شريف و بزرگ به جهاد و مبارزه پردازد و جان خود را در اين راه فدا كند ؛ و اين روشى است كه در ميان ملل جهان در هر عصر و زمانى مرسوم و برقرار بوده و آن را افضل اعمال و والاترين مفاخر خود پنداشته و بدان احترام مىگذاشتند . حسين بن على بن ابى طالب ( ع ) يكى از چهرههاى درخشان فضيلت و بزرگوارى است ، كه سزاوار آن است كه نه تنها مسلمانان بلكه كليهء ملل جهان هر ساله مجالس بزرگداشت آن حضرت را برپا مىدارند ؛ زيرا كه او از والاترين افراد وارسته و شريف و در رديف اولين مردانى است كه به كليّهء صفات شرافت ، بزرگوارى ، اخلاق حميده و نيك آراسته و در گفتار و كردار عالى ، و در فضايل و مناقب ، علم و فضل ، زهد ، عبادت ، شجاعت ، سخاوت ، بزرگوارى ، فصاحت ، مكارم اخلاق ، آزادگى و در مبارزهء با ظلم و ستم سرآمد انسانها بوده است .
از طرفى امام حسين ( ع ) علاوه بر اين همه صفات عاليه انسانى ، از نظر حسب و نسب و شرافت و كرامت نيز از خاندانى شريف و بزرگ بود . او از لحاظ خانواده ، پدر ، مادر ، جدّ ، جدّه عمو و عمّه ، دائى و خاله ، در ميان مردم والاترين مقام را داشت . جدّ بزرگوارش رسول اللّه ( ص ) سرور پيامبران و پدر ارجمندش امير المؤمنين على ( ع ) سيد اوصيا و مادرش فاطمهء زهرا ( س ) بزرگ بانوى بانوان جهان و برادرش امام حسن مجتبى ( ع ) و عمويش جعفر طيّار و عموى پدرش ، حمزهء سيد الشهدا ، جدّ مادريش خديجه بنت خويلد ، اولين بانويى كه در ميان امّت به اسلام گرويده بود . عمّهاش ام هانى و دايى او ابراهيم بن رسول اللّه ( ص ) و خالهاش زينب دخت پيامبر ( ص ) بودهاند .
او در نيل به عالىترين مقاصد و پاكترين هدفها به جهاد پرداخت و قيامى را پىريزى كرد ، كه نه پيش از او و نه بعد از او از هيچ كس ديده نشده است . بدين ترتيب كه او با فدا كردن جان و مال و خاندان خود در زنده ساختن دين و رسوايى منافقين بكوشيد . او مرگ با عزّت و شرافت را از زندگى توأم با خوارى و ذلت بالاتر دانست . او در برابر اطاعت و فرمانبرى از فرومايگان و ظلمپذيرى ، مبارزه و قيام را برگزيد . عزّت نفس ، شجاعت و دليرى ، صبر و شكيبايى ، ثبات و پايدارى امام حسين ( ع ) به اندازهاى بود كه همه كس را به اعجاب و شگفتى واداشت و خردمندان را حيران ساخت . و اين درسى است كه پس از او هر كس به چنين اقدامى دست زند و قيامى را آغاز كند از مكتب امام حسين ( ع ) آموخته است . چنان كه شاعر مىگويد :
و ان الاولى با لطف من آل هاشم * تأسوا فسنوا للكرام التآسيا
يكى ديگر از مورخين مىنويسد : بايستى اذعان كرد كه اشعار زيباى ابى تمام كه در صفحات قبل بدانها اشاره شد ، تنها در وصف امام حسين ( ع ) سروده شده است . چنان كه در مطلع آن مىگويد :
و قد كان فوت الموت سهلا فرده * اليه الحفاظ المر و الخلق الوعر
عظمت و فداكارى حسين بن على ( ع ) اين چنين بوده كه وى را سزاوار ساخته تا هر ساله به ياد او مجالس سوگوارى تشكيل گردد ، و براى جانبازى و فداكارى اين بزرگ مرد تاريخ ، ديدگان به جاى اشك ، خون بگريد .
شخصيّت و بزرگوارى امام حسين ( ع ) بدان اندازه بود كه حتى خوارج كه همان دشمنان سر سخت پدر و