اينكه به اين وسيله بدانيم و از طرفى اين نكته نيز معلوم است كه خداوند همهء امور را قبل از تحقّق آن ميداند لذا در تفسير اين جمله چهار قول گفتهاند :
1 - مراد اين است كه « حزب ما » يعنى پيغمبر صلى اللَّه عليه و إله و مؤمنين بدانند همانطور كه سلطان ميگويد تا فلان شهر را فتح كرديم يا فلان كار را انجام داديم با اينكه اتباع سلطان آن شهر را فتح كرده و آن كار را انجام دادهاند .
2 - منظور اين است كه معلوم ما در خارج تحقق پيدا كند يعنى ما با اينكه قبلا ميدانستيم ولى قبله را تغيير داديم تا معلوم ما در خارج ، موجود و محقّق گردد .
3 - مقصود اين است كه ما به اين وسيله عمل كسى را كه چيزى را نميداند و مىخواهد امتحان كند انجام بدهيم و عدل الهى نيز همين دو معنا را ايجاب مىكند زيرا اگر خداوند با اشخاص پيش از آنكه اعمالى انجام دهند طبق علم خود رفتار كند به آنها ظلم كرده است .
4 - قول سيّد مرتضى علم الهدى ره است و آن اينست كه « لنعلم » صيغهء متكلم مع الغير است يعنى تا به اين وسيله من و ديگران بدانيم و روشن است كه علم به اين كيفيت بعداً تحقق پيدا مىكند و آنچه قبلا محقّق بوده است علم خداوند بتنهايى است .
مؤلف : اين قول با ظاهر آيه تطبيق مىكند .
و منظور از
« مَنْ يَتَّبِعُ الرَّسُولَ »
كسانى است كه به پيغمبر صلى اللَّه عليه و إله ايمان دارند و در رفتار و گفتار از او پيروى مىكنند .
وَ مَنْ يَنْقَلِبْ عَلى عَقِبَيْهِ . . .
- از كسانى كه به عقب برميگردند و مخالفت مىكنند .
در تفسير اين جمله دو قول است :
1 - مراد از آن كسانى است كه چون بحكمت و مصلحت انتقال قبله از بيت المقدّس به « كعبه » پى نبرده بودند از دين اسلام برگشتند و مرتد شدند .
2 - منظور از آن افراد است كه در آن وقت در حال كفر زندگى ميكردند و توصيف حالت كفر آنان به عقب برگشتن از اين نظر است كه استقامت و ايمان ، اقبال و پيشرفت است و خلاف آن « ادبار » و به عقب برگشتن است و لذا خداوند در غير اين مورد