6 - اهل يك ملت چنان كه مىگوييم امت موسى عليه السلام امت عيسى عليه السلام امت محمّد صلى اللَّه عليه و آله و سلّم .
خلت . . . - گذشت .
كسب . . . - عملى كه براى جلب منفعت يا دفع ضرر انجام بگيرد .
تفسير :
تِلْكَ أُمَّةٌ قَدْ خَلَتْ . . .
- يعنى ابراهيم و فرزندان او جماعتى بودند كه گذشتند .
لَها ما كَسَبَتْ . . .
- هر عملى كه انجام دادند - طاعت يا معصيت - نتيجهء آن به آنان برميگردد .
وَ لَكُمْ . . .
- براى شما يهود و نصارى نيز .
ما كَسَبْتُمْ . . .
- نتيجهء هر عملى - نيك يا بد - كه انجام بدهيد بازميگردد .
وَ لا تُسْئَلُونَ عَمَّا كانُوا يَعْمَلُونَ . . .
- شما مسئول اعمال آنها نخواهيد بود چنان كه آنان نيز مسئوليت اعمال شما را ندارند بلكه هر شخص تنها در برابر اعمال خود مسئول است همانطور كه خداوند فرمود :
وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى
« 1 » يعنى هيچكس بار مسئوليت ديگرى را بر دوش نگيرد .
اين آيه دلالت روشن ، بر بطلان گفتار گروه مجبّره دارد كه ميگويند : « فرزندان را بگناه پدران مؤاخذه ميكنند و گناهان مسلمانان بر كفار تحميل مىشود »
.
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 135 ]
وَ قالُوا كُونُوا هُوداً أَوْ نَصارى تَهْتَدُوا قُلْ بَلْ مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ( 135 )
[ ترجمه ]
يهود و نصارى به مسلمانان گفتند بآئين ما در آئيد تا راه حق را در يابيد اى پيغمبر بگو در جواب آنها كه ما از شريعت ابراهيم كه حق است پيروى ميكنيم و او از مشركين نبود . ( 135 )
شرح لغات :
حنيف . . . - مستقيم ، متمايل از باطل بسوى حق و به همين جهت شريعت ابراهيم « حنفيه » يعنى متمايل از يهوديت و نصرانيت ناميده شده است و در حديث است كه
هامش
( 1 ) آيهء 164 سورهء انعام و آيهء 7 سورهء زمر