چنان كه رسول اكرم فرمود : بهشت به ناراحتيها و آتش به شهوت و خواستنىها پيچيده شدهاند يعنى در راه بهشت رنج و خلاف ميل و در راه آتش ميل و شهوت قرار دارد . وَ يَسْخَرُونَ مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا . . . - آنان مردم با ايمان را از نظر اينكه فقيرند مسخره ميكنند و بعضى گفتهاند مراد اينست كه مؤمنين را بخاطر ايمانشان بقيامت و كوشش و جديت آنها در اين راه و يا بخاطر زهد و ترك دنيا ، مسخره ميكنند . و ممكن است آيه به همه اين وجوه حمل شود زيرا همه با هم قابل جمعاند . وَ الَّذِينَ اتَّقَوْا فَوْقَهُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ . . . - كسانى كه پرهيزكارند برترند از آنها در روز قيامت ) درباره اين برترى چهار قول نقل شده است : 1 - برترى در درجات انسانى از لذت بردن اينان در دنيا . 2 - برترى در لذت بردن از نعمتهاى آخرت . 3 - برترى از نظر مكان و مقام در آخرت زيرا پرهيزكاران در فردوس برين و اينان در دوزخ قرار دارند چنان كه ميفرمايد : « أَصْحابُ الْجَنَّةِ يَوْمَئِذٍ خَيْرٌ مُسْتَقَرًّا « 1 » ( اهل بهشت در آن روز جايگاهشان بهتر است ) . 4 - برترى مسخره كردن مومنين ، نسبت بكفار بر مسخره كردن آنان مؤمنين را ، شاهد اين وجه آيه كريم است : « إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُوا كانُوا مِنَ الَّذِينَ آمَنُوا يَضْحَكُونَ » ( جنايت كاران و مجرمان بمردم مؤمن ميخندند ) تا اينكه ميفرمايد : فَالْيَوْمَ الَّذِينَ آمَنُوا مِنَ الْكُفَّارِ يَضْحَكُونَ » ( امروز هم ( قيامت ) مؤمنين به كفّار مىخندند ) . وَ اللَّهُ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ . . . - ( خداوند هر كه را بخواهد بىحساب روزى ميدهد » . در معناى اين جمله از آيه اقوالى است . 1 - خداوند آن قدر زياد مىبخشد كه در اثر زيادى به حساب نميآيد .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ٢ — صفحة 278
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٢٧٨
هامش
( 1 ) آيه 26 از سوره فرقان