آن عمل نموده و نزد حرام آن توقف مينمايند - و مرتكب نمىشوند - و از همين قبيل است آيهء شريفهء :
« وَ الْقَمَرِ إِذا تَلاها »
« 1 » كه به معناى پيروى كردن است .
و همين احتمال را ابن مسعود و مجاهد و قتاده گفتهاند ليكن منظور از كتاب را قرآن قرار دادهاند .
2 - كلبى ميگويد : منظور اين است كه در برابر كسانى كه از او - محمّد - پرسش مينمايند كاملًا او را توصيف و اوصافى را كه در كتب ايشان ذكر شده بيان مىكنند و بنا بر اين ضمير در « يتلونه » به محمّد برميگردد - نه بكتاب - 3 - چيزى است كه امام صادق عليه السلام بنا بروايتى فرموده كه منظور از « حقّ تلاوته » اين است هنگامى كه برخورد مينمايند بآيهاى كه در آن ذكر بهشت شده آن را از خدا درخواست نمايد و زمانى كه مواجه مىشود با آيهاى كه در آن ذكر جهنم شده از آن به خدا پناه برد .
4 - مراد آن است كه كتاب را كاملًا قرائت و از لحاظ الفاظ نيكو اداء كنند و از نظر معنى آن را درك نمايند .
5 - حسن ميگويد : منظور آن است كه بر طبق كتاب كاملًا عمل نموده محكمات آن را برنامه اجرا و بمتشابهات آن ايمان آورده و مشكلات را واگذار باهلش نمايند .
أُولئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ . . .
- آنها ايمان آوردهاند به او .
اكثر مفسّرين معتقدند ضمير در « به » بكتاب رجوع مىكند .
كلبى ميگويد ضمير به محمّد صلى اللَّه عليه و آله برميگردد .
وَ مَنْ يَكْفُرْ بِهِ . . .
- و آنهايى كه باور نكردند او را .
منظور يهود و يا بطورى كه برخى گفتهاند همهء كفار است و اين احتمال بهتر است زيرا كه لفظ عموميّت دارد .
فَأُولئِكَ هُمُ الْخاسِرُونَ . . .
- آنان زيانكارانند .
در خويشتن و اعمالشان زيانكارند .
هامش
( 1 ) سورهء 91 آيه 2 و ماه هنگامى كه پيروى كرد آن را - خورشيد را -