شرح لغات :
باطل : چيزى كه از بين مىرود و بعضى گفتهاند باطل چيزى است كه بر خلاف واقع و حقيقت باشد .
حَكَم : كسى كه بين طرفين دعوا و نزاع حكم كند .
تدلوا : و بياندازيد كه در اينجا به معناى اقامه و آوردن دليل است
:
تفسير
پس از آن كه در آيات پيش قسمتى از احكام اسلام را در مورد حلال و حرام بيان كرد در اينجا نيز يكى از دستورات اسلامى را بيان مىنمايد .
وَ لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ . . .
- نبايد بوجه غير حلال مانند غضب و ستم نمودن مالهاى يكديگر را بخوريد مانند
لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ
يعنى بعضى مر بعضى ديگر را نكشيد و بعضى گفتهاند مراد اين است كه مالهاى يكديگر را بوسيله لهو و لعب مانند قمار و بازيهاى ديگر نگيريد .
و از امام محمّد باقر عليه السلام نقل شده كه فرمود قريش همسر و مالهاى شخصى را بسا قمار كرده ميگرفتند آن گاه خداوند آنان را از اين كار نهى نمود و بهتر اين است مراد از آيه تمام اينها باشد چه همه آنها را شامل مىشود .
وَ تُدْلُوا بِها إِلَى الْحُكَّامِ . . .
- آنها را نزد قاضيان ببريد . در معنا و مراد از اين جمله از آيه چند احتمال داده شده است .
1 - وديعهها و چيزهايى كه « بيّنه » و دليل بر آنها نيست ( ابن عباس - حسن - قتاده ) .
2 - مال يتيمان كه در دست اوصياء آنها است كه وقتى از آنان مطالبه مىشود نزد قاضيان مىبرند كه قسمتى را بگيرند و در ظاهر راهى براى آنها بود ( جبائى ) 3 - مالهايى كه به گواهى و شهادت دروغ گرفته مىشود ( كلبى ) و بهتر آن است كه همه آنها مراد باشد .