( كفاره ) برگردانده و معنا كردهاند كه بر كسانى كه توانايى فديه دارند . . .
در اينكه منظور از :
« الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ »
چه كسانى هستند سه قول بيان شده است .
1 - منظور همه مردماند كه در آغاز مخيّر بودند بين روزه و يا فديه ولى اين حكم نسخ شد .
2 - اين حكم تخيير درباره زنان باردار و يا شيرده و پير مردان بود و سپس زنان باردار و بچه شيرده از اين حكم استثناء شده و پيران باقى ماندند ( حسن - عطا ) .
3 - مقصود كسانىاند كه نخست قدرت روزه گرفتن داشته و سپس عاجز شدهاند بنا بر اين در آيه نسخ و تغيير حكمى پيش نيامده است ( سدى ) .
از حضرت امام صادق عليه السلام نقل شده كه مراد كسانىاند كه اول توانايى به روزه گرفتن داشته و بعد ، در اثر پيرى و يا مرض تشنگى و نظائر آن ناتوان گشتهاند و واجب است كه آنان براى هر روزى يك « مد » « 1 » طعام بدهند .
على بن ابراهيم از امام صادق عليه السلام نقل كرده كه حضرت فرمود : مراد از «
الَّذِينَ يُطِيقُونَهُ فِدْيَةٌ »
اينست كه شخصى كه در ماه رمضان بواسطه مرض روزه خود را خورده و سپس خوب شده است ولى تا ماه رمضان ديگر قضاى آن را بجا نياورده است در اين صورت بايد روزه آن روزها را بگيرد و نيز براى هر روز يك « مدّ » غذا بدهد .
فِدْيَةٌ طَعامُ مِسْكِينٍ . . .
- درباره مقدار « فديه » اختلاف شده است اهل عراق گفتهاند براى يك روز نصف صاع است « 2 » شافعى معتقد است كه براى هر يك روز يك « مد » است .
بعقيده ما كسى كه قدرت دارد بايد براى هر روز دو « مد » بدهد و چنانچه قدرت ندارد يك « مد » كافى است .
هامش
( 1 ) « مد » تقريباً ده سير است .
( 2 ) مقدار صاع 3 كيلو مىباشد كه نصف آن يك كيلو و نيم است .