بدهد و بعضى را محروم بسازد در اين صورت بر او گناهى نيست كه موصى را به حق و حقيقت ارشاد كند و او را به راه صواب برگرداند و ميان موصى و ورثه و موصى له را اصلاح كند بطورى كه رضايت همهء آنها را جلب و تأمين كند بنا بر اين معناى
« فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ »
است كه ميان آنها را اصلاح كند و از اختلافى كه احتمال ميرود تحقق پيدا كند جلوگيرى به عمل بياورد .
بنا بر اين قول « فمن خاف » بر معناى ظاهر خود حمل مىشود زيرا « خوف » چنان كه گفته شد نسبت بآينده استعمال مىشود و در اين قول خوف آن هست كه موصى مريض كه قصد وصيّت دارد در وصيّت خود ظلم كند .
مؤلف : اين قول باعتبار و صواب نزديك است الّا اينكه قول اوّل كه مفاد آن اين بود كه بعد از مرگ موصى اگر وصيت او عادلانه باشد وصى ميتواند آن را تغيير داده بصواب و عدل برگرداند قول بيشتر مفسّرين است و بر طبق آن روايتى از حضرت باقر عليه السلام و حضرت صادق عليه السلام نيز نقل شده است .
أَوْ إِثْماً . . .
- يا از اينكه موصى در وصيت خود مرتكب گناهى شده باشد بترسد از حضرت باقر عليه السلام نقل شده است كه معناى « اثم » اين است كه شخص بطور عمد از حق بسوى باطل ميل كند و معناى « جنف » اين است كه ميل بباطل بطور خطا و ندانسته انجام بگيرد ابن عباس و حسن نيز همين را گفتهاند .
فَأَصْلَحَ بَيْنَهُمْ . . .
- ميان ورثه و موصى لهم را ( يعنى افرادى كه براى آنها وصيّت شده است ) اصلاح كند و اختلافى را كه ميان آنهاست بر طرف كند .
فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ . . .
- در اين صورت گناهى بر او نيست زيرا او واسطه است و چيزى جز اصلاح در نظر ندارد و علّت اينكه
« فَلا إِثْمَ عَلَيْهِ »
تعبير كرد و نگفت كه او مستحق ثواب است ببيان اين نكته است كه واسطه غالباً كار خود را به اين ترتيب انجام ميدهد كه از صاحب حق تقاضا مىكند كه چيزى از حق خود كسر كند ولى چون قصد اصلاح دارد اين امر موجب گناه او نميگردد بعضى گفتهاند « چون در آيهء قبل « تبديل وصيّت » را گناه معرّفى كرد لذا در اين آيه « لا اثم » عليه گفت تا معلوم