شرح لغات
الباب : جمع لبّ يعنى عقل
تفسير
پس از بيان حكم قصاص خداوند متعال ببيان حكمت آن پرداخت و فرمود :
وَ لَكُمْ فِي الْقِصاصِ حَياةٌ . . .
- براى شما در قصاص زندگى است در بيان مراد از اين جمله دو قول است :
1 - مجاهد و قتاده و بيشتر اهل ميگويند : « منظور اين است كه زندگى شما در ايجاب « قصاص » است زيرا هر كس كه قصد كشتن ديگرى را بكند همين قدر كه متذكّر « قصاص » شود از قصد خود منصرف گردد و همين امر موجب تأمين زندگى افراد اجتماع مىشود .
2 - سدى ميگويد « معناى آن اين است كه براى شما در كشته شدن يك فرد بعنوان قصاص حياة است زيرا حكم قصاص - بر خلاف آنچه اهل جاهليّت انجام ميدادند و جمعيّت زيادى را براى خاطر يك نفر مىكشتند . ايجاب مىكند كه فقط قاتل كشته شود .
مؤلّف : اين دو معنا هر دو خوب است و نظير آن در كلام عرب اين جمله است « القتل انفى للقتل » يعنى كشتن ، بهر كشتن را از بين ميبرد الّا اينكه تعبير قرآن داراى فائدهء بيشترى است بعلاوه ، عبارت قرآن مختصرتر و داراى حروف متناسبترى است و از تكلّفى كه در آن جمله ، بواسطهء تكرار بوجود آمده است دور تر است .
امّا تعبير قرآنى از اين نظر داراى فائدهء بيشترى است كه آن علاوه بر اينكه معناى « القتل انفى للقتل » را مىرساند فوائدى را كه ذيلًا ذكر مىشود نيز مىرساند :
1 - كلمهء قصاص كه به معناى مساوات است عدالت را مىفهماند .
2 - هدف از تشريع حكم قصاص را كه حياة است مىرساند .
3 - رغبت باجراء قصاص و ترس از تخلّف از آن از حكم خداوند بدست ميآيد .
و عبارت قرآنى از اين جهت مختصرتر است كه « القتل انفى للقتل » داراى