2 - با آنها اصلًا حرف نميزند . بنا بر اين وجه مراد از آياتى كه دلالت بر اين دارد كه خداوند از همه سؤال به عمل خواهد آورد اين است كه ملائكه بامر خداوند از آنها سؤال مىكنند ،
« اخْسَؤُا فِيها »
هم حمل بر دلالت حال مىشود به اين معنا كه اهل جهنم در حالى هستند كه مناسب است به آنها « اخسئوا » گفته شود .
بنا بر وجه اوّل نفى تكلم خداوند از اين لحاظ دلالت بر غضب او دارد كه كلام ذاتاً براى آن وضع شده است كه فايدهاى بمستمع برساند و وقتى كه مستمع از آن فايدهاى نبرد بلكه موجب محروميّت او گرديد ، دلالت بر غضب متكلّم مىكند . بنا بر اين كلامى كه موجب غصه و ناراحتى مستمع باشد در حقيقت كلام و تكلّم نيست .
وَ لا يُزَكِّيهِمْ . . .
- معناى آن اين است كه خداوند آنها را نميستايد و آنان را بپاكيزكى توصيف نميكند و روشن است كه كسى را كه خداوند بپاكيزكى توصيف نكند اهل عذاب خواهد بود .
بعضى گفتهاند مراد اين است كه « خداوند چنان كه اعمال پاكان را قبول مىكند ، اعمال آنها را قبول نمىكند » . برخى ميگويند منظور اين است كه « خداوند آنها را از آلودگى اعمالشان بواسطهء مغفرت خود پاك نميسازد » .
وَ لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ . . .
- براى آنها است عذاب دردناك
.
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 175 ]
أُولئِكَ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلالَةَ بِالْهُدى وَ الْعَذابَ بِالْمَغْفِرَةِ فَما أَصْبَرَهُمْ عَلَى النَّارِ ( 175 )
[ ترجمه ]
آنها همان گروهند كه ضلالت را بجاى هدايت و عذاب را بجاى مغفرت اختيار كردند . چقدر بر تحمل آتش جهنم پر طاقت هستند ! !
تفسير :
أُولئِكَ . . .
- آنها اشاره به كسانى است كه اوصاف پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم و احكام الهى را كتمان كردند كه در آيهء قبل مذكور گرديد .
الَّذِينَ اشْتَرَوُا الضَّلالَةَ بِالْهُدى . . .
- همان كسانى هستند كه ضلالت را در برابر هدايت خريدارى كردند يعنى ايمان به پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم را با كفر به او تبديل كردند در اين صورت مانند كسانى هستند كه متاعى را خريدارى كنند بعضى گفتهاند كه