آيهء ديگر گروه ديگر را بيان كند ، علاوه مشركين عرب نيز در آيهء گذشته وارد بودند زيرا كه به خداوند دروغ بسته و گفتند او داراى دخترها است .
لَوْ لا يُكَلِّمُنَا اللَّهُ . . .
- چرا خدا با ما سخن نميگويد .
به نحوى كه ما او را به بينيم و ما را خبر دهد به پيامبرى تو .
و برخى گفتهاند معناى آن اين است : همانطورى كه با موسى و پيامبران ديگر سخن گفت چرا به همان كيفيت با ما سخن نميگويد .
أَوْ تَأْتِينا آيَةٌ . . .
- يا اينكه آيهاى نمىآيد براى ما .
منظور آيهاى است كه با خواستهء آنان موافق باشد مانند آياتى كه با خواسته پيامبران موافق است و منظور اين نيست كه آيهاى بطور كلّى نيامده زيرا آيات و معجزات زيادى براى آنان آمده است .
كَذلِكَ قالَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ مِثْلَ قَوْلِهِمْ . . .
- اين چنين گفتند پيشينيان مانند گفتار ايشان .
مجاهد ميگويد : منظور يهود است زيرا كه امور ممتنع را از موسى درخواست كردند و همانطورى كه گذشت وى منظور از
« الَّذِينَ لا يَعْلَمُونَ »
را نصارى ميداند .
قتاده و سدى ميگويند : منظور يهود و نصارى است بطور كلّى .
ابو مسلم ميگويد : مراد سائر كفّارى است كه پيش از اسلام بودند .
تَشابَهَتْ قُلُوبُهُمْ . . .
- دلهاى آنان همانند يكديگر است .
دلهاى آنان برخى با بعض ديگر همانند است در كفر و قساوت و اعتراض بر پيامبران بدون دليل و عناد و ستيزهء مانند گفتار يهود بموسى :
« أَرِنَا اللَّهَ جَهْرَةً »
« 1 » و گفتار نصارى بمسيح :
« أَنْزِلْ عَلَيْنا مائِدَةً مِنَ السَّماءِ »
« 2 » و گفتار عرب به پيامبر ما :
هامش
( 1 ) سورهء 4 آيه 153 بنمايان بما خدا را آشكار .
( 2 ) سورهء 5 آيه 114 براى ما سفرهاى از آسمان نازل كن .