كه خداوند به تو فرستاده است هرگز شكّ و ترديدى به خود راه نده ، همچنين عناد و لجاجت كسانى كه نبوّت تو را كتمان مىكنند و در برابر براهين نبوّت تو تسليم نميگردند تو را بشكّ و ترديد وادار نكند .
بعضى گفتهاند مراد اين است كه كليهء « آنچه علم » لازم است شكّ و ترديد مكن و اين قول از نظر اينكه عموميّت دارد ، اولى است .
فَلا تَكُونَنَّ مِنَ الْمُمْتَرِينَ . . .
- اين خطاب هر چند در ظاهر متوجه پيغمبر اكرم صلّى اللَّه عليه و إله است ولى در واقع مراد از آن امّت پيغمبر اسلام است و مثل
يا أَيُّهَا النَّبِيُّ إِذا طَلَّقْتُمُ النِّساءَ
« 1 » و امثال آن است .
بعضى گفتهاند : خطاب در آيه متوجه پيغمبر است و ترديد و شك از اين نظر بر او جائز است هر چند شك و ترديد از او تحقق پيدا نميكند كه لازم اوامر الهى است .
و اين آيه بر خلاف آنچه « گروه » مجبّره ميگويند دلالت دارد كه قدرت بر خلاف معلوم تعلّق پيدا مىكند زيرا با اينكه معلوم بوده است كه پيغمبر صلّى اللَّه عليه و إله شك و ترديد نميكند نهى به آن تعلق پيدا كرده است و نهى هميشه بامر مقدور تعلّق مىگيرد
.
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 148 ]
وَ لِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيها فَاسْتَبِقُوا الْخَيْراتِ أَيْنَ ما تَكُونُوا يَأْتِ بِكُمُ اللَّهُ جَمِيعاً إِنَّ اللَّهَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ ( 148 )
[ ترجمه ]
براى هر ملتى طريقهاى ( يا قبلهاى ) است كه به آن توجه كند پس بانجام خيرات و عبادت بشتابيد كه هر كجا باشيد همهء شما را خداوند بعرصهء محشر خواهد آورد محقّقاً خدا بر هر چيز توانا است . ( 148 )
شرح لغات
« وجهه » را بعضى مصدر به معناى توجّه كردن گرفته ولى قول برخى ديگر كه آنها اسم به معناى جهت يا راه ميدانند صحيحتر است .
استبقوا . . . - پيشى بگيريد
هامش
( 1 ) آيه 1 سوره طلاق يعنى اى پيغمبر هنگامى كه زنها را طلاق گفتيد .