بجاى انجيل و تورات و زبور
حديثى از رسول اكرم مشهور است كه ما اول ترجمه متن آن حديث را بيان ميكنيم سپس به بيان « كلمات » ميپَردازيم حضرت فرموده داده شد به من بجاى تورات « سبع طوال » .
و بجاى انجيل « مثانى » و بجاى زبور « مئين » و برترى يافتيم به مفصّل و در روايت واثلة بن اسقع چنين است كه رسول اكرم فرموده . . . بجاى انجيل « مئين » و بجاى زبور « مثانى » و از عرش داده شد به من « فاتحة الكتاب » و « خواتيم البقره » كه به هيچ پيامبرى داده نشد و اضافه بر آنها خدايم به من « مفصّل » داد .
بيان كلمات حديث
1 - سبع طوال
هفت سوره طولانى قرآن است كه چون طولانىترين سورهها هستند بدين نام خوانده شدهاند و آنها : بقره ، آل عمران ، نساء ، مائده ، انعام ، اعراف و انفال با توبهاند چون دو سوره با هماند به آنها « قرينتين » ميگويند و لذا فاصله آنها بسم اللَّه الرحمن الرحيم نيست .
2 - مثانى
سورههاى پس از هفت سوره طولانى « مثانى » اند كه اول آنها سوره يونس و آخرشان سوره « نحل » است . سبب اينكه به آنها « مثانى » گفتهاند اين است كه آنها بدنبال سورههاى طولانى آمدهاند و از كلمه « ثنّت » يعنى دنبال كرده آمده است بنا بر اين سورههاى طولانى ( مبادى ) و آنها ( مثانى ) اند و مثانى جمع مثنى است مانند معانى جمع معنى ولى فراء ميگويد مفرد مثانى « مثناة » است .
ابن عباس ميگويد : همه سورههاى قرآن چه طولانى و چه كوتاه « مثانى » اند باستناد آيه كريمه :
« اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِيَ »
« 1 » ميگويد علت اينكه همه آنها را « مثانى » گفتهاند اين است كه خداوند مثلها و حدود و فرائض
هامش
( 1 ) آيه 23 از سوره زمر