ضلّ . . . - منحرف شد .
سواء . . . - عدالت ، ميانه ، غير .
سبيل . . . - راه .
داستان
در سبب نزول اين آيه در ميان مفسرين اختلاف است .
از ابن عباس نقل شده : رافع بن حرملة و وهب بن زيد به پيامبر اسلام عرض كردند كتابى از آسمان براى ما بياور كه ما آن را قرائت كنيم و از زمين نهرهايى را جارى كن تا ما پيروى تو كرده و تصديق نمائيم و سپس خداوند اين آيه را فرستاد .
حسن ميگويد : منظور مشركين عرب است كه پرسش نمودند و گفتند :
« لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتَّى تَفْجُرَ لَنا »
تا آيهء
« أَوْ تَأْتِيَ بِاللَّهِ وَ الْمَلائِكَةِ قَبِيلًا
» « 1 » و
« لَوْ لا أُنْزِلَ عَلَيْنَا الْمَلائِكَةُ أَوْ نَرى رَبَّنا »
« 2 » سدّى ميگويد : عرب از پيامبر خواستند كه خداى را براى آنان آورد تا آشكار او را به بينند .
مجاهد ميگويد : قريش از محمّد خواستند : كوه صفا را براى آنان طلا كند فرمود : آرى ليكن اين جريان همانند داستان مائده پيروان عيسى خواهد بود پس برگشتند .
ابو على جبائى ميگويد : روايت شده كه گروهى از پيامبر خواستند براى آنها ذات انواط - درختى كه آن را پرستش ميكردند و ميوه و سائر خوردنيها را به آن آويزان مينمودند - قرار دهد همانطورى كه مشركين دارا بودند و همانطورى كه از موسى خواستند براى آنها خدايى مانند خدايان آنها اختيار كند .
هامش
( 1 ) سوره 17 آيات 92 - 93 - 94 : و گفتند ما به تو ايمان نميآوريم تا از زمين چشمهاى را براى ما بيرون نياورى و يا اينكه باغستانى از خرما و انگور داشته باشى و نهرها در ميان آن جارى سازى و يا آسمان را همانطورى كه مىپندارى بر سر ما پاره پاره كنى و يا خدا و ملائكه را بعنوان شاهد بياورى .
( 2 ) سورهء 25 آيه 23 چرا ملائكه بر ما نازل نميشود و يا پروردگارمان را نمىبينيم