« او ننسكها » قرائت نموده و اين از سالم مولى ابى حذيفه نقل شده ، و قرائت كسى كه « او ننسها » قرائت كرده و اين از سعد بن مالك روايت شده پس آنچه را كه در قرائت « او ننسها » محذوف است در قرائت « أو ننسكها » آشكار و ظاهر است .
و دليل بر اين گفتار نيز روايتى است كه از ضحاك نقل شده كه او « ننسها » قرائت ميكرد ، و همين طور قرائت ابن مسعود كه چنين قرائت ميكرد « ما ننسك من آية او ننسخها » و به همين كيفيت نيز أعمش قرائت كرده است ، و از مجاهد نقل شده كه چنين گفت : ابىّ اينطور قرائت ميكرد « ما ننسخ من آية او ننسك » .
و همهء اين امور ثابت مىكند كه « ننسها » از نسيان گرفته شده و روايت قتاده نيز اين امر را تأييد مىكند وى گفته است : چنين بود كه آيهاى بسبب آيهء ديگر نسخ ميشد و خداوند پيامبر خويش را از اين موضوع فراموشى ميداد .
و احتمال دوم كه منظور از نسيان در آيهء شريفه ترك و واگذارى باشد از ابن عباس روايت شده و بنا بر اين مراد از « ننسها » اين است كه ما شما را فرمان ميدهيم بواگذارى و عمل ننمودن به آن آيه .
زجاج ميگويد : « نسيت » به معناى ترك استعمال مىشود و ليكن « انسيت » در اين معنى استعمال نميشود و بنا بر اين معناى « او ننسها » اين است كه ما شما را امر به ترك آن مىكنيم .
ابو على ميگويد : كسى كه « انسيت » را به « تركت » تفسير نموده راه خطا نپيموده زيرا كه تو زمانى كه فراموشى داده باشى در حقيقت فراموش كردهاى و از همين جهت على بن عيسى گفته است : مفسرين آيهء شريفه را به آنچه معناى آيه به آن بازگشت مىكند تفسير نمودهاند - نه به معناى ظاهرش - زيرا اگر فرمان ترك صادر شود پس در حقيقت ترك كرده است .
پرسش : اگر معناى نسخ آيهء برداشتن و ترك كردن آن است بطورى كه نازل نشود پس معناى « ننسها » چيست ؟ و جمع كردن ميان اين دو لفظ چه انگيزهاى دارد ؟
پاسخ : معناى ترك آيه اين نيست كه نازل نشود و زجاج در اين پندار دچار
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى) — صفحة 302
مساهمون: الشيخ الطبرسي
ص٣٠٢