و درك نيست مانند آيه شريفه :
« وَ قالُوا قُلُوبُنا فِي أَكِنَّةٍ مِمَّا تَدْعُونا إِلَيْهِ وَ فِي آذانِنا وَقْرٌ »
« 1 » .
ابو على فارسى ميگويد : آنچه بواسطهء آن معلومات درك مىشود از حواس و سائر اعضاء اگر جهل و نادانى به آن نسبت داده شود منظور اين است كه مانعى از درك و فهم دارد و از همين قبيل است آيهء شريفه :
« أَ فَلا يَتَدَبَّرُونَ الْقُرْآنَ أَمْ عَلى قُلُوبٍ أَقْفالُها »
« 2 » چرا در قرآن مجيد تدبر و انديشه به كار نميبرند مگر قفل بر اين دلها زده شده و چون قفل مانع و حاجب است از وارد شدن لذا آن را در قلوب استعمال كردهاند و منظور اين است كه دلها درك نميكنند و مطالب وارد آنها نميشود مانند خانهء كه مقفل باشد و همين طور آيهء ديگر :
« لَقالُوا إِنَّما سُكِّرَتْ أَبْصارُنا »
« 3 »
« الَّذِينَ كانَتْ أَعْيُنُهُمْ فِي غِطاءٍ عَنْ ذِكْرِي »
« 4 » و آيهء :
« بَلْ هُمْ مِنْها عَمُونَ »
« 5 » شدت عناد آنان موجب ميشد كه در مشاهدات شكّ روا دارند و معلومات را ناديده انگارند و بنا بر قرائت غير معروف كه غُلُف خوانده است معناى اين جمله چنين است : يهود گفتند : دلهاى ما كانون علم و درك است و ما از دانشمندان هستيم و چنانچه مطالب تو قابل فهم بود و يا فائدهاى در آن وجود داشت ما درك ميكرديم و بدانش ما افزوده ميشد يا اينكه منظور اين است : ما آنچه بدلهاى خود مراجعه كرديم چيزى را كه ياد آورندهء مطالب تو باشد در آن نيافتيم در صورتى كه اگر از سنخ دانش بودى بايست در آن كانون وجود داشته باشد .
هامش
( 1 ) سورهء 41 آيه 4 گفتند اهل شرك دلهاى ما در پوششها است نسبت به آنچه ما را به آن ميخوانيد و در گوشهاى ما گرانى است .
( 2 ) سورهء 47 آيهء 26 چرا در قرآن انديشه نميكنند مگر دلهاى آنان مانع از درك دارد .
( 3 ) سوره 15 آيهء 15 گفتند : چشمهاى ما را بستهاند .
( 4 ) سوره 18 آيه 101 آنهايى كه چشمهايشان در پشت پرده است نسبت به ياد ما .
( 5 ) سورهء 27 آيه 66 بلكه آنها از آن كورند و درك نميكنند .